Czy na recepcie może widnieć różny charakter pisma, np. leki wypisane innym pismem, adres pacjenta – innym?

Odpowiada:Anna Zubkowska, adwokat

Istotą recepty jest podpis lekarza pod danymi dotyczącymi przepisanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych. Dane pacjenta mogą być uzupełniane nawet przez osoby wydające przedmiot recepty. Każda poprawka na recepcie wymaga dodatkowego złożenia własnoręcznego podpisu i odciśnięcia pieczęci osoby wystawiającej receptę przy poprawianej informacji.

Niektórzy świadczeniodawcy kserują RMUA pacjenta jako dokument potwierdzający prawo do bezpłatnych świadczeń, aby w przyszłości uniknąć nieporozumień przy rozliczaniu umowy z NFZ. Taka praktyka budzi wątpliwości Rzecznika Praw Obywatelskich, który stoi na stanowisku, że placówki nie mają do tego prawa.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o zbadanie sprawy pozyskiwania i przetwarzania danych osobowych pacjentów jednego ze świadczeniodawców, u którego kserowano druki RMUA pacjentów, jako dokumenty poświadczające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ. Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich wywołało dyskusję dotyczącą prawidłowości takiej praktyki. W ocenie Rzecznika jest ona sprzeczna z prawem, gdyż świadczeniodawcy nie mają uprawnień do przetwarzania danych osobowych zawartych w RMUA.

Pracownicy placówki medycznej mogą wymagać od osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy i niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu zaświadczenia o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego wydanego przez Powiatowy Urząd Pracy.

Od stycznia 2010 r. ZUS przestał wydawać legitymacje ubezpieczeniowe, a zatem zaświadczenie z urzędu pracy o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego jest jedynym dokumentem, poświadczającym prawo bezrobotnego do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez NFZ.

Jeśli pacjent wpisze się na inną listę oczekujących dotyczącą tego samego świadczenia, placówka może odmówić wpisu lub uprzedzać pacjentów o konieczności wykreślenia się z innych kolejek. Wpis tego samego pacjenta na drugą i kolejną listę oczekujących może zostać również potraktowany jak odwołanie poprzedniego wpisu do kolejki.

Pacjent w celu uzyskania jednego świadczenia na podstawie skierowania może wpisać się na jedną listę oczekujących u jednego świadczeniodawcy. Jeżeli zamierza skorzystać z kilku różnych świadczeń specjalistycznej opieki zdrowotnej w tej samej placówce, jest to możliwe. Nie można bowiem prawnie ograniczyć dostępu do różnych świadczeń zdrowotnych, jeśli potrzeba ich udzielenia wynika ze stanu zdrowia pacjenta. Jednak ze względu na ograniczone możliwości systemu opieki zdrowotnej dostęp do niektórych świadczeń nie może być nielimitowany i musi uwzględniać potrzeby zdrowotne szerokiej populacji.

Czy można przekazać dokumentację medyczną pacjenta w sytuacji, gdy decyduje się on zrezygnować ze świadczeń dotychczasowego świadczeniodawcy i składa deklarację wyboru innego lekarza w ramach ubezpieczenia zdrowotnego?

Pacjent zmieniający świadczeniodawcę z reguły domaga się, aby dotychczasowy podmiot udzielający mu świadczeń przekazał dokumentację wskazanej przez pacjenta nowej placówce. Roszczenie pacjenta w tym kształcie jest bezpodstawne, gdyż podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych ma obowiązek przechowywać dokumentację medyczną przez okres 20 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym miał miejsce ostatni wpis.

Jak poprawnie numerować dokumentację medyczną, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania?

Obowiązek numeracji stron w dokumentacji medycznej dotyczy zarówno tej prowadzonej w formie papierowej, jak i elektronicznej. Określa go rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie rodzaju i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania obowiązujące od 1 stycznia 2011 r.

Do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania wprowadzono obowiązek numeracji stron dokumentacji medycznej – zarówno tej prowadzonej w formie papierowej, jak i elektronicznej.

Jeżeli pacjent dostrzeże błąd w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego może domagać się od lekarza zmiany zapisu. Powinna ona nastąpić poprzez przekreślenie poprzedniego zapisu, opatrzenie przekreślenia datą i podpisem lekarza.  

Wypis ze szpitala jest częścią dokumentacji medycznej w rozumieniu rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania. Lekarz wypisujący pacjenta wystawia na podstawie historii choroby kartę informacyjną z leczenia szpitalnego w jednym egzemplarzu z dwiema kopiami. Kartę informacyjną podpisuje lekarz wypisujący i ordynator lub inny lekarz kierujący oddziałem.

Raport z udostępnienia danych przetwarzanych w Systemie Informacji Medycznej: trwają konsultacje społeczne projektu rozporządzenia w sprawie wzoru wniosku o przekazanie raportu z udostępnienia danych przetwarzanych w Systemie Informacji Medycznej.

Kwestionariusz SPZOZ oraz wykaz dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu przekształcenia: znane są już nowe zasady sporządzenia aktu przekształcenia szpitala w spółkę kapitałową - 25 stycznia br. weszło w życie rozporządzenie Ministra Skarbu z 22 grudnia 2011 r. w sprawie określenia wzoru kwestionariusza samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej do przekształcenia w spółkę kapitałową oraz wykazu dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu przekształcenia.

Dla zastosowania zwolnienia z opłaty uzdrowiskowej nie ma znaczenia, czy pacjent szpitala uzdrowiskowego przebywa w nim na podstawie skierowania lekarskiego, czy jego pobyt ma charakter komercyjny (w którym to przypadku podstawą przyjęcia pacjenta jest zaświadczenie o braku przeciwwskazań do korzystania z danego rodzaju świadczeń zdrowotnych). Takie stanowisko zaprezentował WSA we Wrocławiu w wyroku z 24 listopada 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1439/09), który został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 30 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II FSK 408/10).

Zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opłata uzdrowiskowa pobierana jest od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska, za każdy dzień pobytu w takich miejscowościach. Zasady nadawania określonym miejscowościom statusu uzdrowiska uregulowane są w ustawie o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych. Uzdrowiskiem jest obszar, na którego terenie prowadzone jest leczenie uzdrowiskowe, wydzielony w celu wykorzystywania i ochrony znajdujących się na jego obszarze naturalnych surowców leczniczych, któremu został nadany status uzdrowiska. Obszar taki powinien mieć złoża naturalnych surowców leczniczych i klimat o potwierdzonych właściwościach leczniczych, odpowiednie zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, spełniać wymagania określone w przepisach o ochronie środowiska oraz dysponować infrastrukturą techniczną w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej, w zakresie transportu zbiorowego, a także prowadzić gospodarkę odpadami (art. 34 ust. 1 ustawy o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych). Różnica między obszarem uznanym za uzdrowisko (co implikuje pobór opłaty uzdrowiskowej) a obszarem ochrony uzdrowiskowej (co skutkuje poborem opłaty miejscowej) polega na tym, że w obszarze uznanym za uzdrowisko występują zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego.