Zalety i wady 12 godzinnych zmian w kontekście zdrowia pracownika

/appFiles/site_102/images/autor/Jeil0oj2qNQkYcE.jpeg

Autor: Hubert Kowalski

Dodano: 17 września 2019

Zalety i wady 12 godzinnych zmian w kontekście zdrowia pracownika

W ostatnich latach powstało wiele publikacji odnoszących się do porównań między dwoma najpopularniejszymi obecnie systemami czasu pracy, a więc podstawowym i równoważnym. Znacznie częściej jako ten najbardziej uciążliwy dla pracowników pracujących zmianowo i nieregularnie oceniana jest praca 12-godzinna. Na nurtujące wielu pytanie „Czy słusznie” postaram się odpowiedzieć analizując zarówno plusy i minusy tego rozkładu czasu pracy.

Argumenty za:

+ Więcej dni odpoczynku pod rząd. W systemie równoważmy zazwyczaj powstają okresy odpoczynku od 2 do nawet 8 dni z rzędu. Dzięki temu dni wolne tworzą dłuższe przerwy od pracy a pracownicy mają więcej czasu na odpoczynek pomiędzy zmianami oraz zyskują przestrzeń na realizację swoich prywatnych zainteresowań.

+ Elastyczne planowanie.Jedną z zalet równoważnego systemu czasu pracy jest możliwość planowania zmian dłuższych niż 8 godzin (najczęściej jest to 12 godzin) równoważąc je krótszą pracą lub jej brakiem w innym dniu. Daje to możliwość lepszego dopasowania czasu pracy do zapotrzebowania na pracę, zwłaszcza gdy jest ono zmienne w różnych dniach i tygodniach. Dzięki czemu możemy wydłużyć pracę w te dni, kiedy pracy jest znacznie więcej, a skrócić w te dni, gdy jest jej mniej.

+ Dojazdy do pracy. A dokładniej mniejsza częstotliwość wymuszonego dojazdu do miejsca pracy. Zmiany 12- godzinne powodują znaczne ograniczenie ilości dni w których musimy dojechać do miejsca w którym pracujemy. Przyjmując średnio 20 dni roboczych w miesiącu i jednocześnie decydując się na wprowadzenie równoważnego systemu czasu pracy może się zdarzyć, że pracownik pełnoetatowy będzie musiał pojawić się w firmie tylko przez 13 dni roboczych.

+ Unikanie nadgodzin.Sposób planowania zasobów ludzkich w omawianym systemie, polegający na wydłużeniu godzin pracy nie skutkuje powstawaniem nadgodzin dobowych. Oznacza to pewną oszczędność pieniędzy, ponieważ nadgodziny dobowe płatne są z dodatkiem 50 lub 100% w zależności od tego w które dni wypadną. To właśnie oszczędność jest najczęstszą przyczyną wprowadzenia systemu równoważnego w przedsiębiorstwach.

Argumenty przeciw:

- Zwiększony procent nocnych zmian. Mając na uwadze pracowników mierzących się z trudem pracy zmianowej należy podkreślić, żew stosunku do standardowo około 30% zmian nocnych przy 8 godzinnym systemie czasu pracy, pojawi się aż połowa nocnych zmian w systemie równoważnym. Co prawda jest to oczywiście zbilansowane mniejszą liczbą przepracowanych zmian, a także faktem, iż druga połowa z nich pojawi się podczas zmiany dziennej lub popołudniowej, jednak zmęczenie spowodowane pracą w nocy może się kumulować a liczba zmian nocnych będzie odczuwalna dla pracownika.

- Trudne powroty. Duże i skumulowane zmęczenie po przepracowaniu 12 godzinnej zmiany może być znaczą przeszkodą w pokonywaniu drogi do domu samochodem. Kierowca po przepracowaniu tak długiej zmiany odczuwa znaczne zmęczenie co może przyczynić się do większego prawdopodobieństwa udziału w wypadku drogowym, zwłaszcza, iż zgodnie z najnowszymi badaniami naukowymi szansa na chwilowe utraty koncentracji wzrasta lawinowo i każdorazowo po  przepracowanej 9 godzinie.

- Błędy przy planowaniu. Dla wielu osób, szczególnie tych odpowiedzialnych za planowanie czasu pracy system równoważny oznacza pewne problemy w zarządzaniu zasobami ludzkimi, przez co często wkradają się błędy w grafikach. Należy pamiętać o tym, że nadal obowiązują kodeksowe normy czasu pracy w zakresie np. odpoczynków dobowych, tygodniowych, zapewnienia co 4 wolnej niedzieli itd. Nieświadomość może poskutkować bolesnymi karami od PIP.

- Ograniczony work-life balance . Niestety praca w systemie równoważnym powoduje, iż w te dni pracownicy mają bardzo ograniczoną możliwość zadbania o swoje sprawy osobiste czy życie rodzinne. Pracując w takim trybie jedynym sposobem na połączenie dwóch wymiarów życia jest sztywne rozdzielenie dni pracujących od wolnych, bo tylko w dni wolne od pracy będą mogły w pełni doświadczyć szansy na chociażby załatwienie spraw urzędowych czy prywatnych. Kolejnym minusem będzie częste mijanie się z partnerem ze względu na różne godziny pracy, co może niekorzystnie  wpłynąć na życie rodzinne.

Analizowany system czasu pracy ma oczywiście wiele zalet i wad. W osobistym odczuciu lista wad uderza bezpośrednio w zdrowie i kondycję pracownika, co w długim okresie czasu może być bardzo szkodliwe. Nie należy jednak demonizować takiego rozkładu czasu pracy gdyż z punktu widzenia osób zarządzających miejscem pracy pozwala on na bardziej elastyczne planowanie czy unikanie nadgodzin dobowych. Warto natomiast odpowiednio reagować i dostosowywać panujące warunki w miejscach pracy by – jeżeli zmiany 12-godzinne są na porządku dziennym, odpowiednio niwelować ich negatywne konsekwencje.

Autor: Hubert Kowalski
Słowa kluczowe:
praca zmianowa

Nie masz jeszcze konta?

Zamów pełny dostęp do portalu


SPRAWDŹ OFERTĘ

Chcesz przetestować nasze usługi?

Załóż konto testowe na 24 godziny


ZAŁÓŻ KONTO TESTOWE NA 24 GODZINY

Pełny dostęp do portalu to:

  • Aktualność tematów
  • Szeroki zasób informacji eksperckich
  • Porady ekspertów za pośrednictwem e-maila
  • Gotowe rozwiązania najistotniejszych problemów
Sprawdź »

Spis treści Czytaj e-wydanie