Nowe wymagania dla naczelnych pielęgniarek i kierowników w podmiotach leczniczych

Przepisy dotyczą podmiotów leczniczych niebędących przedsiębiorcami, czyli przede wszystkim samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, jednostek budżetowych oraz jednostek wojskowych – w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą. To właśnie w tych podmiotach nowe wymagania kwalifikacyjne trzeba uwzględniać przy obsadzaniu stanowisk objętych rozporządzeniem.

Najważniejsza zmiana obejmuje wymagane doświadczenie zawodowe. Od 6 sierpnia 2026 r. naczelna pielęgniarka oraz zastępca kierownika do spraw pielęgniarstwa muszą nadal posiadać tytuł magistra pielęgniarstwa i ukończone studia podyplomowe w zakresie zarządzania w ochronie zdrowia, ale wymagany staż skrócono z 7 do 3 lat. 

Sam poziom wykształcenia i przygotowanie z zakresu zarządzania więc się nie zmieniły. Zmienia się natomiast próg doświadczenia potrzebnego do objęcia stanowiska, co w praktyce zwiększa liczbę osób spełniających wymagania kwalifikacyjne.

Istotna zmiana nastąpiła również w przypadku zastępcy kierownika do spraw lecznictwa podmiotu leczniczego lub jednostki organizacyjnej zakładu leczniczego.

Dotychczas wymagano tytułu zawodowego lekarza albo lekarza dentysty oraz tytułu specjalisty lub specjalizacji II stopnia w dziedzinie medycyny. Kandydat musiał również mieć 8 lat stażu pracy. Po zmianie stanowisko może zajmować osoba posiadająca tytuł zawodowy lekarza, lekarza dentysty lub tytuł magistra na kierunku uprawniającym do wykonywania zawodu medycznego. Wymagany staż skrócono do 5 lat.

Przepisy nie ograniczają już tego stanowiska wyłącznie do lekarza lub lekarza dentysty posiadającego specjalizację. Rozporządzenie przewiduje również możliwość powierzenia funkcji osobie legitymującej się odpowiednim tytułem magistra na kierunku uprawniającym do wykonywania zawodu medycznego.

W objaśnieniach do załącznika wskazano przy tym, że decyzję w tym zakresie podejmuje kierownik podmiotu leczniczego.

Dotychczas dla kierownika lub zastępcy kierownika komórki organizacyjnej zakładu leczniczego przepisy przewidywały kilka ścieżek kwalifikacyjnych. W zależności od wykształcenia i specjalizacji kandydat musiał wykazać się m.in. 5- albo 7-letnim stażem. Wymagano też odpowiedniej specjalizacji albo – w przypadku magistra pielęgniarstwa lub położnictwa – studiów podyplomowych z zarządzania oraz tytułu specjalisty. Teraz wymagany jest tytuł zawodowy lekarza, lekarza dentysty albo tytuł magistra na kierunku uprawniającym do wykonywania zawodu medycznego oraz 3 lata pracy.

Dla podmiotów mających problemy z obsadzeniem stanowisk kierowniczych może to mieć bardzo praktyczne znaczenie – krąg potencjalnych kandydatów jest większy, a wymagany staż krótszy.

Zmieniają się również wymagania wobec przełożonej pielęgniarek i jej zastępcy. Przed zmianą konieczne było posiadanie tytułu magistra pielęgniarstwa oraz tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa albo w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia. Wymagany staż wynosił 5 lat. Obecnie wystarczy tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa oraz 3 lata stażu pracy. W przypadku przełożonej położnych i jej zastępcy analogicznie wymagany jest magister położnictwa i 3-letni staż.

To jedna z bardziej jednoznacznych zmian liberalizujących zasady obsadzania stanowisk.

Nowelizacja zmienia także wymagania dotyczące pielęgniarki koordynującej i nadzorującej pracę innych pielęgniarek oraz położnej wykonującej analogiczne zadania.

Dotychczas pielęgniarka koordynująca musiała posiadać magisterium z pielęgniarstwa, tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa oraz 5 lat pracy w podmiocie leczniczym. Analogiczne warunki obowiązywały położne.

Po zmianach wystarczy co najmniej licencjat pielęgniarstwa albo położnictwa oraz 3 lata pracy w podmiocie leczniczym. Przepisy obejmują teraz również stanowiska zastępców osób koordynujących i nadzorujących pracę innych pielęgniarek oraz położnych.

Dla dyrektorów i działów kadrowych jest to jedna z tych zmian, które mogą realnie ułatwić budowanie struktury organizacyjnej i zapewnienie zastępstw.

Wymagania dotyczące samego wykształcenia pielęgniarki oddziałowej i zastępcy pielęgniarki oddziałowej zasadniczo pozostają wysokie: wymagany jest magister pielęgniarstwa oraz tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa.

Zmienił się natomiast sposób określenia doświadczenia. Nowe przepisy wymagają 5 lat pracy w podmiocie leczniczym, podczas gdy poprzednio wymagały 5 lat pracy w podmiocie leczniczym udzielającym całodobowo świadczeń zdrowotnych.

Analogiczne zasady dotyczą położnej oddziałowej i jej zastępcy.

Zmiana przepisów nie oznacza, że osoba zajmująca dziś stanowisko objęte nowelizacją i niespełniająca nowych kryteriów musi zostać zwolniona albo przeniesiona.

Rozporządzenie zawiera przepis przejściowy. Pracownik zatrudniony przed wejściem w życie nowych regulacji na stanowisku zmienianym przez rozporządzenie, który nie posiada obecnie wymaganych kwalifikacji, może nadal pracować na dotychczasowym stanowisku lub stanowisku równorzędnym, jeżeli w chwili zatrudnienia spełniał wymagania wynikające z obowiązujących wówczas przepisów.

To ważne przede wszystkim przy audycie dokumentacji kadrowej. Nie należy przykładać nowych wymagań do obecnych pracowników bez sprawdzenia przepisów przejściowych.

• W pierwszej kolejności warto zweryfikować wymagania wpisane do regulaminów organizacyjnych, opisów stanowisk, procedur rekrutacyjnych i ogłoszeń o pracę. Jeżeli dokumenty powtarzają dotychczasowe wymagania, np. 7-letni staż dla naczelnej pielęgniarki albo konieczność posiadania specjalizacji przez każdego kandydata na określone stanowisko kierownicze,mogą być już nieaktualne.

• Przy nowych konkursach, awansach i rekrutacjach trzeba natomiast stosować kwalifikacje wynikające z przepisów obowiązujących od 6 sierpnia 2026 r.

• W przypadku osób już zatrudnionych warto zachować dokumenty potwierdzające, że w chwili objęcia stanowiska spełniały obowiązujące wtedy warunki. To pozwoli wykazać możliwość dalszego zatrudnienia na podstawie przepisu przejściowego.

Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się w wielu miejscach skrócić wymagany staż, zrezygnować z części dodatkowych kwalifikacji albo dopuścić szerszy katalog wykształcenia. W uzasadnieniu projektu wskazywano, że obniżenie części wymagań ma zwiększyć elastyczność polityki kadrowej i ułatwić sprawne funkcjonowanie podmiotów leczniczych.