Projekt nowych czynności opiekuna medycznego – co budziło kontrowersje

Uwaga: tekst dotyczy projektu rozporządzenia. Ostateczne przepisy zostały ogłoszone 14 maja 2025 r. i obowiązują od 14 czerwca 2025 r. Sprawdź aktualne zasady wykonywania zawodu opiekuna medycznego.

Po niemal roku dokument trafił do Komisji prawniczej, która uznała, że nie wymaga dalszego rozpatrzenia w kontekście ustawy o niektórych zawodach medycznych. Oznacza to, że wkrótce zostanie podpisany przez ministra zdrowia i oficjalnie ogłoszony dokument, który wprowadzi nowe uprawnienia w zakresie opieki pielęgnacyjnej.

W trakcie konsultacji publicznych zgłoszono liczne uwagi dotyczące rozpoznawania problemów funkcjonalnych oraz potrzeb pacjentów – raport z opiniami liczy ponad 500 stron. Mimo wcześniejszej akceptacji projektu przez opiekunów medycznych ostateczna wersja dokumentu zawiera istotne zmiany, które budzą sprzeciw tej grupy zawodowej oraz mogą wpłynąć na wykonywanie zawodu medycznego.

Jedną z największych kontrowersji jest wymóg wcześniejszego zlecenia przez lekarza lub pielęgniarkę na tak podstawowe czynności jak karmienie pacjenta, co może wpływać na opiekę pielęgnacyjną.

Nowe regulacje dotyczą nie tylko specjalistycznych procedur, takich jak karmienie dojelitowe, ale również podawania posiłków doustnie, co może wpłynąć na wykonywanie zawodu opiekuna medycznego. W praktyce oznacza to dodatkowe utrudnienia, zwłaszcza w domach pomocy społecznej, gdzie personel medyczny nie jest zawsze dostępny do planowania czynności higienicznych.

Podobne ograniczenia obejmują także wymianę worków na mocz i stomijnych, co rodzi obawy o skuteczność świadczenia usług pielęgnacyjnych i opiekuńczych oraz ich dostosowanie do potrzeb pacjenta.

Zmiany obejmują również pielęgnację pacjentów podłączonych do sprzętu medycznego, w tym kroplówki. Opiekunowie medyczni będą mogli ją zatrzymać, ale odłączenie wymaga już udziału pielęgniarki, co budzi obawy o wydłużenie prostych czynności pielęgnacyjnych i zwiększenie obciążenia personelu medycznego. Może to prowadzić do problemów funkcjonalnych oraz związanych z potrzebami biologicznymi pacjentów, szczególnie w placówkach, gdzie dostępność pielęgniarek jest ograniczona, co utrudnia opiekę pielęgnacyjną.

Rozszerzenie kompetencji opiekunów medycznych o możliwość pobierania materiału biologicznego doprowadziło do ich zatrudniania w punktach pobrań krwi, co zmienia zasady wykonywania zawodu oraz planowanie czynności higienicznych.

Jednak nowe przepisy wprowadzają konieczność posiadania zlecenia na tę czynność, co może stanowić problem dla pacjentów, którzy przychodzą na badania bez skierowania. Może to wpłynąć na dokumentację stanu zdrowia oraz dostęp do diagnostyki.

W środowisku medycznym pojawia się pytanie, dlaczego zlecenie musi wystawiać pielęgniarka lub położna, skoro w punkcie pobrań obecni są diagności laboratoryjni, którzy mogą również sprawdzić stan pacjenta.

Opiekunowie medyczni obawiają się, że nowe regulacje utrudnią im wykonywanie zawodu, a w przypadku punktów poboru krwi mogą doprowadzić do zwolnień, co wpłynie na ich sytuację zawodową.

Środowisko liczyło na otwarty dialog z Ministerstwem Zdrowia, jednak mimo prób spotkań do rozmów nie doszło, co rodzi obawy o sposób wprowadzania nowych uprawnień.

W obliczu zmian organizacje reprezentujące opiekunów medycznych planują ponownie zwrócić się do resortu zdrowia z prośbą o wyjaśnienia i rewizję niekorzystnych zapisów dotyczących czynności zawodowych, w tym związanych z wykonywaniem testów, dokumentacją stanu zdrowia pacjentów oraz współpracą z lekarzami i pielęgniarkami w kontekście świadczenia usług pielęgnacyjnych i opiekuńczych. 

Czytaj także: Opiekun medyczny – aktualny stan prawny i praktyczne obowiązki