Nowy wykaz czynności zawodowych osób wykonujących niektóre zawody medyczne w ochronie zdrowia

Rozporządzenie ministra zdrowia z 22 kwietnia 2025 r. w sprawie szczegółowego wykazu czynności zawodowych osób wykonujących niektóre zawody medyczne wprowadza szczegółowy wykaz czynności zawodowych dla 15 zawodów medycznych.

Podstawą prawną jego wydania jest art. 13 ust. 4 ustawy z 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych. Rozporządzenie wchodzi w życie 16 czerwca 2025 r.

Nowy akt wykonawczy przypisuje szczegółowe zadania do każdego z zawodów medycznych, co pozwala jasno określić zakres obowiązków poszczególnych członków personelu. Definiuje także granice kompetencyjne, co chroni placówki przed powierzaniem pracownikom zadań, do których nie mają uprawnień.

Ułatwia również stosowanie prawa w codziennej praktyce organizacyjnej placówek.

Zarządzający zyskują możliwość przypisania obowiązków pracownikom zgodnie z ich kwalifikacjami. Pozwala to uniknąć nieprawidłowości organizacyjnych i formalnych oraz podnosi jakość świadczeń.

Dzięki określeniu kompetencji można skutecznie zapobiec powierzaniu czynności wykraczających poza zakres uprawnień personelu, co ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów i legalności działań.

W przypadku kontroli ze strony instytucji nadzorujących (PIP, NFZ, sanepid) placówka może łatwiej wykazać zgodność z obowiązującymi przepisami, bazując na oficjalnym wykazie czynności zawodowych.

Wdrożenie wykazu do praktyki placówki zwiększa bezpieczeństwo prawne i organizacyjne. Pozwala także usprawnić współpracę zespołów wielodyscyplinarnych.

W rozporządzeniu wskazano wykaz czynności m.in. dla następujących zawodów:

• asystentka stomatologiczna – przygotowuje stanowisko pracy, asystuje przy zabiegach oraz odpowiada za dekontaminację sprzętu i współpracę z zespołem dentystycznym,
• elektroradiolog – obsługuje sprzęt do diagnostyki obrazowej i terapii, wykonuje badania z zakresu radiologii, medycyny nuklearnej, elektromedycyny i USG we współpracy z lekarzem,
• opiekun medyczny – zapewnia pomoc w codziennej pielęgnacji i aktywizacji pacjenta, wykonuje proste czynności medyczne oraz współpracuje z personelem medycznym i rodziną pacjenta,
• terapeuta zajęciowy – planuje i realizuje działania terapeutyczne w celu poprawy funkcjonowania fizycznego, psychicznego i społecznego pacjenta, prowadzi terapię i ocenia jej efekty,
• technik farmaceutyczny – sporządza i wydaje leki, obsługuje dokumentację apteczną oraz prowadzi działania edukacyjne i profilaktyczne w zakresie stosowania leków,
• podiatra – wykonuje zabiegi profilaktyczne i terapeutyczne w obrębie stopy, wspiera leczenie ran i infekcji oraz dobiera wyroby medyczne i obuwie,
• ortoptystka – prowadzi diagnostykę i terapię zeza, niedowidzenia i innych zaburzeń wzroku, współpracuje z okulistą i dobiera pomoce wzrokowe,
• higienistka stomatologiczna – realizuje zabiegi profilaktyczno-lecznicze, wykonuje badania przesiewowe i edukuje pacjentów w zakresie zdrowia jamy ustnej,
• protetyk słuchu – wykonuje badania słuchu, dobiera i dopasowuje aparaty słuchowe oraz prowadzi działania edukacyjne i profilaktyczne,
• technik masażysta – wykonuje masaż leczniczy i profilaktyczny, prowadzi ocenę pacjenta i dostosowuje techniki do jego potrzeb oraz współpracuje z fizjoterapeutami.

Szczegółowe wykazy czynności zawarto w załącznikach do rozporządzenia – jeden załącznik dla każdego zawodu.

W praktyce rozporządzenie wymusza szereg działań dostosowawczych w placówkach medycznych. Przede wszystkim konieczna będzie aktualizacja zakresów obowiązków pracowników, tak aby odzwierciedlały one szczegółowy wykaz czynności przypisanych do danego zawodu.

Nieodzowna będzie również weryfikacja, czy osoby zatrudnione w placówce wykonują czynności zgodnie ze swoimi kwalifikacjami i czy nie dochodzi do przekroczenia kompetencji.

Dodatkowo warto przeanalizować, czy zachodzi potrzeba organizacji szkoleń uzupełniających lub zatrudnienia dodatkowych osób, które posiadają uprawnienia do wykonywania konkretnych czynności zawodowych.

Placówki powinny również przygotować się na to, że wykaz będzie stanowił punkt odniesienia podczas kontroli, a także w sytuacjach spornych z personelem.

Zaniedbanie wdrożenia wykazu może mieć poważne konsekwencje dla placówki. Istnieje ryzyko powierzania pracownikom zadań niezgodnych z ich uprawnieniami, co stanowi naruszenie prawa i może prowadzić do odpowiedzialności kadry zarządzającej.

W razie stwierdzonych uchybień możliwe są także kary administracyjne, nakładane przez organy nadzorcze, takie jak NFZ czy PIP.

Dodatkowo pracownicy mogą zgłaszać roszczenia z tytułu niewłaściwego powierzenia obowiązków, a placówka może mieć trudności w obronie swoich działań podczas kontroli zewnętrznych.

Po pierwsze, zidentyfikuj zawody objęte rozporządzeniem, które funkcjonują w Twojej placówce. Sprawdź, czy osoby zatrudnione w tych zawodach mają odpowiednie kwalifikacje oraz czy realizują czynności przewidziane w wykazie.

Następnie porównaj zakres zadań faktycznie realizowanych przez pracowników z wykazem czynności zawartym w rozporządzeniu. Zweryfikuj, czy nie wykonują czynności przekraczających ich kompetencje.

Kolejnym krokiem powinno być sprawdzenie dokumentacji kadrowej, zwłaszcza zakresów obowiązków i treści umów. Upewnij się, że są one zgodne z nowymi przepisami.

W dalszej kolejności zaktualizuj procedury wewnętrzne, regulaminy organizacyjne i harmonogramy pracy w taki sposób, aby odzwierciedlały nowe wymagania prawne.

Na końcu, jeśli zauważysz luki kompetencyjne, zaplanuj odpowiednie szkolenia uzupełniające lub zatrudnij dodatkowych specjalistów, którzy posiadają wymagane kwalifikacje.

Dzięki tym działaniom zminimalizujesz ryzyko błędów, zwiększysz zgodność z prawem i poprawisz jakość zarządzania personelem medycznym.