Dla wielu placówek to temat podwójnie operacyjny: z jednej strony są płatnikiem składek i pracodawcą (obsługa absencji chorobowych), z drugiej – część personelu wystawia e-ZLA i styka się z kontrolą prawidłowości orzekania. Ustawa doprecyzowuje pojęcia, które dotąd bywały różnie interpretowane, i porządkuje tryb działania ZUS.
Zmiany w zwolnieniach lekarskich i orzecznictwie ZUS – nowe przepisy i terminy wejścia w życie
7 stycznia 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę zmieniającą zasady dotyczące zwolnień lekarskich, kontroli ich wykorzystywania oraz orzecznictwa lekarskiego w ZUS. To pakiet przepisów „rozpisany w czasie” – część zacznie obowiązywać jeszcze w styczniu, główne rozwiązania wiosną 2026 r., a najbardziej daleko idące zmiany od 1 stycznia 2027 r.
Dlaczego to ważne dla podmiotów leczniczych
Najważniejsze zmiany „po stronie L4”
- Doprecyzowanie, co jest „pracą zarobkową” i co jest aktywnością „niezgodną z celem zwolnienia” – w tym rozróżnienie czynności incydentalnych i zwykłych czynności dnia codziennego (istotne przy kontrolach).
- Zmiany w kontroli wykorzystywania zwolnień (procedury i uprawnienia kontrolne) – wejście w życie w terminie ogólnym przewidzianym ustawą.
- Możliwość pracy u jednego pracodawcy przy jednoczesnym L4 u drugiego (w określonym trybie) – rozwiązanie przesunięte na 2027 r.
Zmiany w orzecznictwie lekarskim ZUS
Ustawa ma usprawnić postępowania orzecznicze (m.in. organizację drugiej instancji, terminy, wsparcie asystenckie) oraz poszerza katalog osób mogących orzekać w ściśle wskazanych sprawach (np. pielęgniarki/pielęgniarze i fizjoterapeuci – w określonych zakresach).
Sprawdź: Kto może wystawiać L4 i co zmienia się w praktyce w 2026 roku
Harmonogram wejścia w życie – daty, które warto wpisać do planu
- 26 stycznia 2026 (14 dni od ogłoszenia): pierwsza grupa przepisów, m.in. dotyczących kontroli prawidłowości orzekania i wystawiania zaświadczeń.
- 12 kwietnia 2026 (3 miesiące od ogłoszenia): zasadniczy termin wejścia w życie ustawy.
- 1 października 2026: wybrane przepisy wskazane w ustawie.
- 1 stycznia 2027: pakiet rozwiązań dotyczących m.in. nowych zasad orzecznictwa i części uprawnień/trybów.
Skutki nowych przepisów dla placówek medycznych
W praktyce funkcjonowania placówek medycznych nowe przepisy oznaczają konieczność weryfikacji i aktualizacji zasad postępowania w zakresie absencji chorobowych, w tym wewnętrznych instrukcji dla kadr i osób kierujących zespołami oraz komunikacji kierowanej do pracowników. Istotne jest uwzględnienie doprecyzowanych definicji pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, które mają bezpośrednie znaczenie przy ewentualnych kontrolach.
W jednostkach, w których kadra medyczna uczestniczy w wystawianiu zaświadczeń lekarskich, zmiany wymagają również ujednolicenia praktyki dokumentowania przesłanek orzeczniczych oraz przygotowania procedur współpracy z ZUS w przypadku kontroli prawidłowości orzekania.
Niezależnie od bieżących dostosowań, zasadne jest także zaplanowanie wdrożenia rozwiązań przewidzianych na 2027 r., które mogą wpływać na sposób łączenia aktywności zawodowej z czasową niezdolnością do pracy, w szczególności w sytuacji zatrudnienia u więcej niż jednego pracodawcy.
Fot. Unsplash/com
Źródła:
- Ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 26).
- ZUS: „Nowe przepisy w zasiłkach i orzekaniu: Co się zmienia i od kiedy?” (komunikat z 12 stycznia 2026 r.).
- MRPiPS: „L4 na jasnych zasadach i sprawniejsze orzecznictwo. Ustawa z podpisem Prezydenta” (9 stycznia 2026 r.).
Podobne artykuły
Zobacz również
Zapisz się na bezpłatny newsletter
/Zarządzanie w Ochronie Zdrowia
/Zarządzanie w Ochronie Zdrowia