Dotacje FEnIKS dla szpitali klinicznych – 442 mln zł na rozwój AOS i leczenie jednodniowe

Ministerstwo Zdrowia (MZ) 11 sierpnia br. rozstrzygnęło nabór wniosków o dofinansowanie w ramach działania 6.1 System Ochrony Zdrowia – Inwestycje w infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej zmierzające do odwracania piramidy świadczeń i rozwój opieki jednego dnia w ponadregionalnych podmiotach leczniczych, z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) dla szpitali. Dofinansowanie, łącznie ponad 290 milionów złotych, otrzymały 23 placówki, dla których organem założycielskim lub prowadzącym jest minister bądź wojewoda.

Teraz swoją szansę na pozyskanie finansowania mają szpitale kliniczne. W uruchomionym 5 sierpnia br. okienku naborowym szpitale kliniczne powalczą o 20-milionowe dotacje. Budżet przewidziany w tym konkursie to aż 442 miliony złotych. Czasu jest sporo, w porównaniu do konkursów uruchamianych w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), bo ponad dwa miesiące – zakończenie naboru wniosków zaplanowano na 31 października 2025 roku.

Celem naboru jest wzmocnienie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS), rozwój modelu leczenia jednego dnia oraz ogólna poprawa efektywności działania podmiotów leczniczych. Szpitale kliniczne mogą osiągnąć ten cel, realizując inwestycje między innymi w infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej zmierzające do odwracania piramidy świadczeń. Oznacza to, że środki z dotacji mogą sfinansować budowę, przebudowę, remont, a także rozbudowę infrastruktury szpitalnej, wyjątkowo nawet na budowę nowego obiektu, jeżeli w dotychczasowy wyeksploatowany obiekt nie sposób jest efektywnie zainwestować w jego modernizację. Zakupiony może zostać sprzęt, aparatura oraz wyposażenie medyczne i niemedyczne w tym systemu informatycznego, socjalno-bytowego, administracyjno-biurowego, a także infrastruktura IT.

Szpitale kliniczne myśląc o pozyskaniu dofinansowania z FEnIKSa na rozwój ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, muszą zweryfikować w pierwszej kolejności katalog kryteriów obligatoryjnych. Tu działa prosty mechanizm: zero albo jeden. Pierwsze z nich to posiadanie obowiązującej umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ), obejmującej świadczenia zgodne z zakresem projektu. Drugi krok to pozyskanie pozytywnej opinii o celowości inwestycji (OCI). To swoisty paszport do konkursu. O ile samo przygotowanie wniosku IOWISZ nie nastręcza szpitalom trudności, o tyle już czas oceny nierzadko dłuższy niż deklarowane 45 dni, i finalnie pozyskanie decyzji, to już aspekt, który wymaga uwzględnienia w całym procesie aplikowania o dofinasowanie. Trzecia zasada to zgodność projektu z mapą potrzeb zdrowotnych. Projekt musi stanowić odpowiedź – panaceum na braki zawarte w diagnozie systemu ochrony zdrowia na lata 2022–2026. I wreszcie spójność z planami transformacji zdrowotnej – zarówno tymi krajowymi, jak i regionalnymi.

Oczywistym jest, że szpitale tworząc projekty i ubiegając się o wsparcie, będą tak konstruować plany inwestycyjne, aby maksymalizować punkty w kryteriach oceny i tym samym zwiększyć swoje szanse na uzyskanie wsparcia. Niemniej jednak w przypadku tego naboru kryteria oceny układają się w spójną wizję nowoczesnej opieki medycznej. Po pierwsze chodzi tu o kryteria związane z diagnostyką. Wysoko oceniane będą te projekty, które nie tylko rozszerzają jej zakres o badania dotąd w placówce niedostępne, ale też zwiększają liczbę wykonywanych procedur. Istotne, aby nie tyle zainwestować w nowy sprzęt (tomograf czy aparat USG), ile określić, że sprzęt będzie realnie wykorzystywany w placówkach medycznych, co przełoży się na skrócenie kolejek do specjalistów w widoczny sposób. Następne kryterium dotyka zagadnienia przesunięcia ciężaru z hospitalizacji na leczenie ambulatoryjne. W punktacji premiuje się wiec te projekty, które zwiększą liczbę pacjentów obsługiwanych w poradniach specjalistycznych AOS. Co więcej, skracanie pobytów pacjentów w szpitalach to osobny priorytet. Placówki, które wprowadzą procedury jednodniowe i osiągną znaczący odsetek hospitalizacji zakończonych w ciągu 24 godzin, mogą liczyć na wysoką punktację. Kolejny z ważnych obszarów to rehabilitacja lecznicza.Nacisk kładziony jest na możliwość zapewnienia pacjentowi kontynuacji opieki w formie ambulatoryjnej rehabilitacji. Równie istotne i pożądane będzie wydłużenie godzin pracy poradni czy oddziałów jednodniowych w stosunku do obecnie ofertowanych pacjentom.

Niezwykle istotnym parametrem w kryteriach naborowych jest wsparcie tych dziedzin medycyny, w których czas oczekiwania na świadczenie jest szczególnie długi. Chirurgia naczyniowa, hepatologia, endokrynologia – to specjalizacje, które w wielu miejscach wciąż borykają się z wielomiesięcznymi kolejkami. Włączenie ich do projektu to nie tylko dodatkowe punkty, ale też realna odpowiedź na jedno z najpilniejszych wyzwań systemu ochrony zdrowia w Polsce. Nie brakuje też kryteriów, które wykraczają poza stricte medyczne aspekty. Projekt może zyskać punkty za zapewnienie równości, inkluzywności i dostępności osobom z niepełnosprawnościami, czy za działania edukacyjne i antydyskryminacyjne.

Nawet najlepsze pomysły i przemyślane projekty nie trafią na listę rankingową bez rzetelnie przygotowanej dokumentacji aplikacyjnej. To często najtrudniejsza część w przygotowaniu wniosku dotacyjnego, choć obecnie szpitale kliniczne mają już wyspecjalizowane w tym obszarze zespołu. Nabory w ramach FEnIKSa charakteryzują się niezwykle rozbudowaną i wymagającą dokumentacją. Studium wykonalności, analiza kosztów i korzyści, wreszcie wniosek oraz załączniki w tym opinia o celowości inwestycji, każdy z tych dokumentów wymaga innego rodzaju wiedzy i zaangażowania, a cały proces pełnej synchronizacji.

Konkurs FEnIKS nie nagradza przypadkowych modernizacji przyszpitalnych przychodni specjalistycznych. Same kryteria tworzą swoistą mapę drogową, która prowadzi placówki medyczne ku modelowi odwróconej piramidy świadczeń. Po 20-milionową dotację sięgnąć będą mogły te szpitale kliniczne, które w swoich projektach nie tylko połączą formalną poprawność, rzetelną dokumentację, ale co ważne, ambitną wizję, popartą propozycjami konkretnych rozwiązań, mającą na celu realną zmianę obecnej rzeczywistości systemu ochrony zdrowia w Polsce.