Wytyczne Prokuratora Generalnego: jak skuteczniej chronić personel medyczny przed przemocą

Prokurator Generalny Adam Bodnar 14 lipca 2025 r. wydał nowe wytyczne dotyczące prowadzenia postępowań o przestępstwa popełniane na szkodę osób udzielających świadczeń zdrowotnych, ratujących życie lub wykonujących inne czynności zawodowe objęte ochroną prawną jak funkcjonariusze publiczni (na podstawie art. 13 § 1 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze).

Wytyczne stanowią odpowiedź na rosnącą liczbę ataków na personel medyczny – zarówno słownych, jak i fizycznych. Dotyczą one m.in. lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych, dyspozytorów czy osób pracujących w SOR-ach.

Bezpośrednim powodem opracowania wytycznych była analiza 432 spraw karnych prowadzonych w 2024 roku, która wykazała potrzebę standaryzacji działań prokuratorów w takich przypadkach. Wnioski z analizy uzupełniono o opinie przedstawicieli środowisk lekarskich i ratowniczych.

Prokuratorzy mają obowiązek niezwłocznie podejmować działania z urzędu w razie uzyskania informacji o potencjalnym przestępstwie wobec personelu medycznego. Jeśli podejrzenia się potwierdzą – wszczynają postępowanie przygotowawcze.

Wytyczne nakładają również obowiązek ścisłej współpracy z policją i innymi służbami w zakresie przepływu informacji o postępowaniach, przedstawianiu zarzutów oraz rozważaniu szybkiego trybu rozpoznania sprawy. Celem jest uniemożliwienie sprawcom dalszego popełniania przestępstw.

Zgodnie z wytycznymi prokuratorzy mają każdorazowo analizować, czy przestępstwo miało charakter chuligański, a także składać wnioski o surowe kary, adekwatne do społecznej szkodliwości czynu. Podkreślono też konieczność ochrony pokrzywdzonych poprzez środki kompensacyjne – takie jak obowiązek naprawienia szkody, zadośćuczynienie lub nawiązka.

Wytyczne kładą nacisk również na działania prewencyjne. Prokuratorzy mają wnioskować o ogłaszanie wyroków skazujących publicznie, co ma pełnić funkcję odstraszającą. Ma to być wyraźny sygnał, że przemoc wobec osób ratujących życie nie pozostanie bezkarna.

Zgodnie z nowymi zasadami Prokuratura Krajowa będzie co roku przygotowywać raport z postępowań dotyczących przestępstw na szkodę osób udzielających świadczeń zdrowotnych. Ocena skuteczności działań ma prowadzić do ich dalszego doskonalenia.

Osoby udzielające świadczeń zdrowotnych, podejmujące działania ratunkowe lub wykonujące inne obowiązki zawodowe w tym zakresie, korzystają z ochrony przewidzianej w kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych. Ma to uzasadnienie w szczególnym charakterze ich pracy oraz znaczeniu dla bezpieczeństwa zdrowotnego społeczeństwa.

Nowe wytyczne to konkretne narzędzie służące ochronie pracowników medycznych. Placówki powinny traktować je jako wsparcie, ale też impuls do uporządkowania własnych procedur reagowania na przemoc. W przypadku agresji należy działać niezwłocznie i we współpracy z organami ścigania.