Cyfrowe OCI: Opiniowanie projektów e-zdrowia przez resort zdrowia

Cyfryzacja jest jednym z najbardziej niedofinansowanych obszarów funkcjonowania ochrony zdrowia w Polsce. Stąd na środki unijne w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), funduszy europejskich dla regionów czy Programu Polski Cyfrowej, przeznaczonych na wspieranie rozwoju e-zdrowia w Polsce, telemedycyny, cyfryzacji procesów back office, a także cyberbezpieczeństwa czy sztucznej inteligencji (AI) w medycynie, placówki wyczekują z niecierpliwością.

Pierwsze nabory wniosków zgodnie z zapowiedziami i harmonogramami naborów mają ruszyć niebawem. Jednak w perspektywie 2021-2027 wprowadzono pewne usprawnienia organizacyjne, które, mimo iż uporządkują i zapewniają spójność wdrażanych w placówkach medycznych rozwiązań informatycznych, mogą skutecznie opóźnić i utrudnić proces pozyskiwania dotacji i realizacji projektów.

Mówimy tutaj o mechanizmie opiniowania przez Ministerstwo Zdrowia (MZ) projektów w obszarze e-zdrowia lub zawierających elementy e-zdrowia i telemedycyny w ramach programów Funduszy Europejskich dla Regionów 2021-2027.

Na etapie opracowywania ram programów regionalnych ustalono, że propozycje projektów opracowywane przez szpitale, NZOZ-y czy inne placówki muszą w pierwszej kolejności przejść proces oceny dokonywany przez Ministerstwo Zdrowia i uzyskać pozytywną opinię MZ. Ma to na celu zapewnienie zgodności wszystkich projektów z kierunkami rozwoju polityki w obszarze zdrowia cyfrowego.

Mechanizm ten przypomina funkcjonujący od 2016 roku instrument Opinii o celowości inwestycji w sektorze zdrowia – IOWISZ, którego zadaniem jest porządkowanie inwestycji w ochronie zdrowia, a także wypracowanie racjonalnego i efektywnego systemu wydatkowania środków publicznych. Do tej pory działania niezwiązane bezpośrednio ze świadczeniem usług medycznych i udzielaniem świadczeń zdrowotnych w publicznym systemie opieki zdrowotnej, takie właśnie jak informatyzacja czy termomodernizacja, były wyłączone z obowiązku opiniowania. Wprowadzenie „cyfrowego OCI” to całkiem nowy obowiązek!

Opiniowanie projektów w obszarze e-zdrowia w przeciwieństwie do oceny celowości inwestycji jest nieodpłatne. Realizowane jest za pomocą formularza online służącego do zgłaszania propozycji projektów ubiegających się o opinię.

Złożony opis projektu następnie podlega dwustopniowej ocenie – formalnej i merytorycznej. Ocena formalna weryfikuje kompletność informacji zawartych w fiszce projektowej takich jak harmonogram i terminy realizacji, budżet i planowane wydatki. Następnie badana jest wartość merytoryczna propozycji projektu. Ocenie podlegają, między innymi, następujące obszary:

• zgodność propozycji projektu z kierunkami rozwoju polityki w obszarze zdrowia cyfrowego oraz kierunkami działań wyznaczonymi przez krajowe i europejskie dokumenty strategiczne;
• spełnienie warunku dotyczącego komplementarności i interoperacyjności z publicznymi usługami cyfrowymi w ochronie zdrowia utrzymywanymi lub wdrażanymi w ramach projektów P1, P2, P4 oraz wymaganiami w zakresie integracji systemów usługodawców z centralnymi systemami e-zdrowia;
• komplementarność wobec istniejących rozwiązań systemowych z zakresu telemedycyny (jeżeli projekt dotyczy rozwiązań telemedycznych);
• zgodność z założeniami polityki bezpieczeństwa indywidualnych danych o zdrowiu;
• dostępność rozwiązań wymagania WCAG 2.1;
• innowacyjność i możliwość wdrożenia projektu.

Opiniowanie projektu może trwać od 15 aż do 35 dni roboczych.

O konieczności opiniowania propozycji projektów brak jest na razie informacji, jeżeli chodzi o zaplanowane nabory w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) Inwestycja D1.1.2 Przyspieszenie procesów transformacji cyfrowej ochrony zdrowia poprzez dalszy rozwój (projekty o zasięgu regionalnym). Uruchomienie tych programów jest już opóźnione, a muszą się one zakończyć przed 30 czerwca 2026 r.

Enigmatyczny pozostaje również warunek, mówiąc o konieczności opiniowania propozycji projektu, który zawiera jedynie komponent dotyczący e-zdrowia lub telemedycyny.

Wprowadzono zasadę, że jeżeli komponent IT w większym projekcie przekracza 20% wartości, wnioskodawca – placówka musi, ubiegając się o wsparcie, legitymować się pozytywną opinią MZ dla tego komponentu. Oznacza to, że jeżeli szpital, czy przychodnia realizować będzie projekt inwestycyjny związany z infrastrukturą ochrony zdrowia, polegający na rozwoju świadczeń opieki jednego dnia oraz zwiększaniu roli AOS, a także jako element uzupełniający planować wdrożenie rozwiązań w zakresie IT (oprogramowanie, sprzęt, e-usługi) będzie musiał w procesie ubiegania się o dotacje posiadać dwie pozytywne opinie – jedną o celowości inwestycji (IOWISZ), i druga dotyczącą elementów e-zdrowia i telemedycyny.

Idea rozwiązania jest słuszna. Prekwalifikacja pomysłów i ich weryfikacja w zakresie możliwości integracji, zgodności, komplementarności systemów umożliwi wczesną selekcję pomysłów i odrzucenie inwestycji nietrafionych czy niemożliwych do wdrożenia. Wiedza o konieczności uzgadniania projektu w tak wczesnej fazie jest niestety znikoma, zwłaszcza że to właśnie teraz placówki medyczne pracują nad koncepcjami swoich projektów informatycznych.

Nabory wniosków dla podmiotów leczniczych na e-zdrowie, innowacyjne rozwiązania cyfrowe w ochronie zdrowia czy wdrożenie rozwiązań wspomagających cyberbezpieczeństwo w placówkach ochrony zdrowia w wielu województwach zostaną ogłoszone już w wakacje. Wiele podmiotów zapewne dowie się o tym dopiero po analizie dokumentacji konkursowej, przygotowując wniosek o dofinansowanie, czy kompletując załączniki.

Maksymalnie 7-tygodniowy okres oczekiwania na pozytywną opinię może nie tylko wprowadzić niepotrzebną presję czasu, lecz także w niektórych przypadkach wręcz przekreślić szanse placówki medycznej na ubieganie się o dofinansowanie projektu. Dlaczego warto już dzisiaj rozpocząć pracę, tak by skutecznie pozyskać środki unijne w zakresie rozwoju cyfryzacji publicznej opieki medycznej.