Granty na centra zdrowia psychicznego – nabór już we wrześniu

Choć przyszłość pilotażu centrów zdrowia psychicznego (CZP) jest niepewna, Ministerstwo Zdrowia (MZ) właśnie opublikowało procedury realizacji projektu grantowego nr FENX.06.01- IP.030007/24-00 pn. „Wsparcie infrastrukturalne Centrów Zdrowia Psychicznego dla dorosłych oraz ośrodków/zespołów środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej (I poziom referencyjny)”. 

Projekt realizowany w ramach programu FEnIKS 2021–2027, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, ma na celu poprawę infrastruktury i dostępności świadczeń psychiatrycznych. 

Celem przedsięwzięcia jest zwiększenie dostępności do świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych, dzieci i młodzieży przez modernizację infrastruktury CZP i ośrodków środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej (I poziom referencyjny), a także poprawę komfortu leczenia i funkcjonalności placówek. Budżet programu przekracza 237 milionów złotych.

Do tego momentu komunikat Ministerstwa Zdrowia wygląda dobrze. Lekkie zdziwienie przynoszą maksymalne kwoty grantów, o które mogą ubiegać się poszczególne rodzaje placówek. 

Biorąc pod uwagę rozliczne potrzeby publicznego systemu ochrony zdrowia psychicznego, wartości: 550 tys. dla ośrodków bądź zespołów środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej (I poziom referencyjny) oraz 820 tys. dla centrów zdrowia psychicznego wydają się nieco… oszczędne. 

Grant będzie mógł pokryć do 100% wydatków kwalifikowanych brutto poniesionych w ramach przedsięwzięcia od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2027 r. (okres kwalifikowalności wydatków).

Nabór ma być realizowany w formule grantowej, co oznacza, że placówki będą mogły ubiegać się o dofinansowanie konkretnych działań – od remontów, przez zakup sprzętu, po rozwój środowiskowych form opieki. Lista wydatków kwalifikowalnych jest szeroka, ale nie bez ograniczeń. Można sfinansować m.in.:

• prace budowlane (modernizacja/remont) – remonty części wspólnych budynków proporcjonalnie do powierzchni jednostek objętych wsparciem, zagospodarowanie terenu wokół obiektu,
• wyposażenie socjalno-bytowe – poprawiające komfort pacjentów i wspierające pracę personelu medycznego (do 15% wartości wydatków kwalifikowanych),
• wyposażenie biurowo-administracyjne – sprzęt wspierający pracę administracyjną personelu (do 5% wartości wydatków kwalifikowanych),
• monitoring – instalacja systemów zwiększających bezpieczeństwo pacjentów i personelu,
• infrastrukturę IT i telekomunikacyjną – komputery, tablety, drukarki, oprogramowanie, serwery, systemy informatyczne,
• wyposażenie medyczne i diagnostyczne – sprzęt wspierający diagnostykę psychologiczną i terapeutyczną, testy psychometryczne, wyposażenie gabinetów i sal terapeutycznych,
• pomoce terapeutyczne – wyposażenie sal terapii zajęciowej, gry, zabawki, sprzęt audiowizualny,
• środki transportu – pojazdy do wizyt środowiskowych (preferowane elektryczne, dopuszczalne hybrydowe, do 225 tys. zł za pojazd).

Nie można natomiast finansować klimatyzacji, fotowoltaiki, wymiany okien i drzwi zewnętrznych, remontu dachu, zakupu nieruchomości, sprzętu używanego, dokumentacji technicznej czy prac ingerujących w kubaturę budynku.

Zapowiedziany na wrzesień 2025 roku konkurs ma potrwać 30 dni kalendarzowych, co powinno pozwolić na w miarę komfortowe przygotowanie wniosków aplikacyjnych. 

Proces naboru opierać się będzie na dwóch grupach kryteriów: obligatoryjnych i rankingujących. Te pierwsze są warunkiem koniecznym – ich niespełnienie wyeliminuje wniosek z szansy ubiegania się o przyznanie grantu. Wśród nich znajdziemy m.in. wymóg posiadania umowy z NFZ, zgodność projektu z mapą potrzeb zdrowotnych i Planami Transformacji, zgodność z reformą psychiatrii – projekt powinien wspierać model psychiatrii środowiskowej. 

Ponadto trwałość finansową, zgodność z Konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, brak zwiększenia liczby łóżek szpitalnych (projekt nie może prowadzić do rozbudowy infrastruktury stacjonarnej), czy też ostatecznie kompletność i poprawność sporządzenia dokumentacji aplikacyjnej.

Kryteria rankingujące decydują o kolejności na liście – a więc o tym, które z CZP czy ośrodków otrzymają granty, szczególnie gdy środków zabraknie dla wszystkich chętnych. Punktowane są m.in. niestacjonarne formy opieki (ambulatoryjna, dzienna, środowiskowa), realizacja projektu na obszarze strategicznej interwencji (np. miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze, tereny Polski Wschodniej czy, Śląsk), uwzględnienie w projekcie elementów gwarantujących poprawę komfortu i bezpieczeństwa pacjentów, dodatkowe rozwiązania dla osób z niepełnosprawnościami wykraczające poza minimalne standardy dostępności, a także uwzględnienie w projektach działań antydyskryminacyjnych takich jak szkolenia czy kampanie informacyjną bądź realizacja projektów EFS+ z obszaru psychiatrii.

Granty na CZP to bez wątpienia jeden z najbardziej wyczekiwanych konkursów. Funkcjonowanie w ciągłej niepewności co do ostatecznego kształtu systemu opieki psychiatrycznej w Polsce, niedobory i zapuszczenie infrastrukturalne, w odniesieniu do rosnącego kryzysu zdrowia psychicznego dorosłych i dzieci w pewnością spowoduje, że zainteresowanie dofinansowaniami będzie ogromne. 

Dla szpitali i ośrodków, które liczyły na gruntowną modernizację konkurs i przewidziane kwoty grantu rozczarowują. Niemniej jednak, w oczekiwaniu na otwarcie okienka naborowego, warto już dziś strategicznie zaplanować projekt. I warto zrobić to mądrze, ponieważ każdy punkt rankingowy może przesądzić o sukcesie i przyznaniu grantu.