Standard organizacyjny opieki długoterminowej – analiza projektu

Projekt rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w ramach opieki długoterminowej, który trafił do konsultacji publicznych, określa standard organizacyjny opieki zdrowotnej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń w ramach opieki długoterminowej.

Standard będzie miał zastosowanie do wszystkich świadczeniodawców, niezależnie od źródła finansowania świadczeń.

Standard organizacyjny stanowi załącznik do projektowanego aktu i opisuje sposób udzielania świadczeń.

Przepisy nie obejmują podmiotów realizujących opiekę długoterminową dla osób z zaburzeniami psychicznymi w rozumieniu ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

Celem regulacji jest zapewnienie jakości i bezpieczeństwa świadczeń z poszanowaniem godności, autonomii oraz sytuacji indywidualnej pacjenta.

Regulacja porządkuje osiem obszarów organizacji opieki: sposób realizacji praw pacjenta; sposób realizacji opieki przez personel; indywidualny plan opieki długoterminowej; łagodzenie bólu; świadczenia profilaktyczne; prewencja i kontrola zakażeń; edukacja zdrowotna; zapewnienie dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

Każdy z obszarów zawiera obowiązki organizacyjne oraz wymagania dotyczące procedur, dokumentacji i komunikacji z pacjentem i jego otoczeniem.

Podmioty zgodnie z projektem rozporządzenia mają zorganizować udzielanie świadczeń w sposób zapewniający: udzielanie opieki zgodnie z aktualną wiedzą, poszanowanie intymności i godności pacjenta, właściwą komunikację oraz poufność.

W podmiotach stacjonarnych przewidziano m.in. wsparcie w realizacji praw obywatelskich, dostęp do środków masowego przekazu, możliwość praktyk religijnych oraz obowiązek prowadzenia poufnego rejestru skarg i wniosków.

Placówki będą zobowiązane do opracowania procedur zapewniających dostęp do informacji o stanie zdrowia, dokumentacji medycznej oraz zasad wyrażania zgody.

Standard kładzie nacisk na bieżące monitorowanie stanu zdrowia pacjenta, kontrolę farmakoterapii (z zapobieganiem polipragmazji), ocenę odżywienia, bólu, funkcji poznawczych i nastroju. Wymaga wykonywania czynności pielęgnacyjnych w sposób minimalizujący dyskomfort, dostosowania technik przemieszczania, oceny ryzyka upadków oraz stałej edukacji zdrowotnej pacjenta i jego bliskich.

Każdą ingerencję medyczną należy szczegółowo dokumentować, w tym sposób podawania leków; podawanie leków w pokarmie bez wiedzy pacjenta jest niedopuszczalne.

Podmiot stacjonarny określi zasady stosowania przymusu bezpośredniego i zapewnia wsparcie psychologiczne przy podejrzeniu przemocy.

Opieka będzie realizowana na podstawie pisemnego planu opieki, który stanowi element dokumentacji medycznej. Plan obejmie cele, zakres i harmonogram świadczeń z uwzględnieniem czynników biologicznych, psychologicznych, społecznych, edukacyjnych oraz kulturowych i religijnych.

Uwzględni także zakres edukacji zdrowotnej dla pacjenta i jego otoczenia.

Placówka oceni plan nie rzadziej niż co trzy miesiące i wprowadza zmiany adekwatnie do potrzeb. Osoby bliskie i opiekun faktyczny uczestniczą w ustalaniu i modyfikacji planu.

Podmioty opracują pisemny tryb postępowania w łagodzeniu bólu z gradacją metod i zasadami bezpiecznego stosowania leków przeciwbólowych, w tym zapobiegania przedawkowaniu.

Lekarz prowadzący w podmiocie stacjonarnym lub lekarz opieki domowej uzgodni tryb postępowania z pacjentem, a personel będzie miał za zadnie wesprzeć jego realizację i monitoruje skuteczność. Standard przewidzi także zapewnienie dostępu do świadczeń profilaktycznych, w tym badań przesiewowych i szczepień ochronnych.

Placówki będą miały obowiązek identyfikacji procesów ryzyka, wdrożenia i monitorowania procedur zapobiegających szerzeniu się zakażeń u pacjentów i personelu. Zapewnią także szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych i dostęp do środków ochrony indywidualnej.

Podmioty stacjonarne dodatkowo zorganizują bezpieczne pranie i dystrybucję posiłków, warunki izolacji, a także procedury czyszczenia i sterylizacji sprzętu.

Edukacja zdrowotna ma być ciągła, prowadzona przez personel i adresowana do pacjenta oraz jego bliskich. Obejmie m.in. informacje o przebiegu choroby, dostępnych formach wsparcia, zasadach odżywiania i aktywności, profilaktyce odleżyn i zakażeń, bezpiecznym stosowaniu leków i korzystaniu ze sprzętu, a także podstawach pierwszej pomocy.

Przewidziano także obowiązek potwierdzania zrozumienia przekazu oraz odnotowywania zakresu i terminu edukacji w dokumentacji, z uwzględnieniem zasad prostego języka.

Podmioty zapewnią komunikację z pacjentami z trudnościami komunikacyjnymi, w tym obcojęzycznymi i z niepełnosprawnościami.

Placówki stacjonarne mają uwzględniać dostępność architektoniczną i organizacyjną, m.in. bezkolizyjne poruszanie się osób na wózkach, przystosowane sanitariaty, oznakowanie w Braille’u i piktogramy, możliwość komunikacji w PJM, wstęp psa asystującego, dostępną stołówkę oraz procedury ewakuacyjne dla osób ze szczególnymi potrzebami.

Wymagana będzie także dostępna cyfrowo strona WWW zgodna z WCAG 2.1 i posiadanie deklaracji dostępności.

Placówki będą monitorować wskaźniki jakości opieki co najmniej raz w roku, z orientacją na dobro pacjenta. Podmioty stacjonarne zapewnią sprawną instalację przyzywową w pomieszczeniach użytkowanych przez pacjentów oraz określają tryby postępowania w sytuacjach szczególnych, w tym podczas zagrożeń epidemicznych, z zapewnieniem bezpieczeństwa osób odwiedzających.

Rozporządzenie ma wejść w życie 31 grudnia 2025 r., a podmioty udzielające świadczeń w ramach opieki długoterminowej mają dostosować organizację, procedury i dokumentację do wymagań standardu do 30 czerwca 2026 r.

Standard będzie stosowany przez ok. 2 089 świadczeniodawców, a wojewodowie – jako organy rejestrowe – uwzględnią jego stosowanie w kontrolach zgodności prowadzonej działalności z warunkami wykonywania działalności leczniczej.

Kadra zarządzająca powinna zaplanować przegląd i aktualizację procedur, w tym dotyczących praw pacjenta, dokumentacji, farmakoterapii, kontroli zakażeń, łagodzenia bólu, prowadzenia edukacji zdrowotnej oraz dostępności.

Niezbędne będzie zaplanowanie szkoleń personelu, wdrożenie monitorowania wskaźników jakości, dostosowanie infrastruktury w placówkach stacjonarnych oraz zapewnienie zgodności cyfrowej strony internetowej.

Przyjęcie standardu realizuje priorytet reformy opieki długoterminowej określony w kamieniu milowym A70G Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.