Reforma szpitali w 2025 roku: jakie zmiany w szpitalnictwie zapowiada minister zdrowia

Reforma szpitali w Polsce wciąż pozostaje niezrealizowanym projektem. Mimo kilku podejść zmian w systemie ochrony zdrowia nadal nie wprowadzono. Kiedy można się ich spodziewać? W telewizji TVN w programie „Fakty po Faktach” z 5 lutego 2025 r. minister zdrowia Izabela Leszczyna podkreśliła, że jest gotowa na kolejne podejście, aby reforma w końcu stała się faktem.

Zdaniem minister zdrowia przyczyną opóźnień w reformie jest brak wystarczającego czasu i konieczność skupienia się na innych, pilnych kwestiach zdrowotnych. W rozmowie dla „Faktów po Faktach” mówiła m.in. o wprowadzonych zmianach dotyczących opieki okołoporodowej, badań prenatalnych oraz finansowania in vitro. Jak jednak przyznała, za mało uwagi poświęciła na wyjaśnianie dyrektorom szpitali i starostom istoty reformy szpitali i jej konieczności.

Minister zdrowia podkreśliła, że obecny system prowadzi do rywalizacji między szpitalami, które konkurują o lekarzy, pacjentów i kontrakty z NFZ. W efekcie w sąsiadujących powiatach funkcjonują placówki z takimi samymi oddziałami, które świecą pustkami. Brakuje lekarzy, a pacjenci nie są równomiernie rozłożeni między jednostki. Zamiast tego – jak wskazuje minister – lepszym rozwiązaniem byłoby stworzenie jednego, silnego oddziału, dobrze wyposażonego, z odpowiednią kadrą i nowoczesnym sprzętem. Wówczas lekarze mieliby bardziej komfortowe warunki pracy, a pacjenci lepszą opiekę.

Jednym z kluczowych tematów reformy jest obawa o likwidację niektórych placówek. Izabela Leszczyna zapewniła jednak, że tam, gdzie zabraknie np. oddziału chirurgii ostrej, nadal będzie funkcjonować izba przyjęć całodobowa oraz transport medyczny, który natychmiast przewiezie pacjentów wymagających pilnej interwencji do odpowiedniej placówki.

W odpowiedzi na obawy o odkładanie reformy na czas po wyborach prezydenckich minister zdrowia zaprzeczyła, jakoby miało to wpływ na termin wprowadzenia zmian. Podkreśliła, że wiele samorządów już teraz sygnalizuje potrzebę przekształceń. Starostowie i marszałkowie, którzy zarządzają szpitalami, sami zgłaszają się do ministerstwa, prosząc o pomoc w opracowaniu odpowiednich narzędzi do konsolidacji placówek.

Nowa ustawa ma dać możliwość dobrowolnej współpracy między szpitalami, np. przez budowanie konsorcjów. Każdy powiat nadal będzie musiał mieć swoją placówkę opieki zdrowotnej, ale dostosowaną do rzeczywistych potrzeb pacjentów, a nie działającą na siłę w nierentownym modelu.

W trakcie rozmowy w „Faktach po Faktach” poruszono również temat oddziałów położniczych. Minister zdrowia zwróciła uwagę, że wiele kobiet chce rodzić blisko miejsca zamieszkania, co jest w pełni zrozumiałe. Jednak podkreśliła, że równie istotne jest zapewnienie odpowiednich warunków porodu, w tym dostępności znieczulenia czy nowoczesnych metod, takich jak poród w wodzie.

Minister wskazała, że decyzja o utworzeniu dobrze wyposażonej, nowoczesnej porodówki powinna należeć do starosty lub dyrektora szpitala. Jeśli dany region zdecyduje się na stworzenie wysokiej klasy oddziału położniczego, to musi on zapewniać całodobowy dyżur położnej. Wówczas każda kobieta, która nagle zacznie rodzić, będzie mogła liczyć na profesjonalną opiekę nawet w najbliższym szpitalu. Minister podkreśliła, że naturalne porody mogą być prowadzone przez doświadczone położne, co zwiększa dostępność opieki dla rodzących kobiet.

W ostatnich dniach opinią publiczną wstrząsnęła tragiczna śmierć ratownika medycznego zaatakowanego nożem. W programie „Fakty po Faktach” minister zdrowia przyznała, że zagrożenie dla ratowników wzrasta, a wielu z nich zaczyna obawiać się interwencji w sytuacjach podwyższonego ryzyka.

Aby poprawić ich bezpieczeństwo, ministerstwo podjęło już konkretne kroki. Wspólnie z ratownikami ustalono, że każda karetka zostanie wyposażona w dwie lub trzy kamizelki kuloodporne. Będą one dostępne w przypadkach ryzykownych interwencji, co ma zwiększyć ochronę zespołów ratowniczych. Dodatkowo rozpoczęto kampanię społeczną promującą zawód ratownika i podkreślającą, że są oni funkcjonariuszami publicznymi – atak na nich jest traktowany tak samo, jak atak na policjanta.

Podniesienie akcyzy na e-papierosy i ograniczenie ich dostępności to kolejne zmiany, które mają na celu poprawę zdrowia publicznego. Minister zdrowia wskazała, że problem palenia wśród młodzieży jest poważny – badania pokazują, że niemal 20% osób w wieku 15-17 lat używa e-papierosów. W odpowiedzi na ten problem wprowadzony zostanie całkowity zakaz sprzedaży elektronicznych papierosów, zarówno z nikotyną, jak i bez, dla osób poniżej 18. roku życia.

Dodatkowo ograniczona zostanie sprzedaż e-papierosów w automatach i Internecie, a ich producenci będą zobowiązani do rejestracji w biurze ds. substancji chemicznych. Minister podkreśliła również, że wprowadzone zostaną regulacje dotyczące nowatorskich wyrobów tytoniowych, zakazujące charakterystycznych aromatów. Jeśli chodzi o sprzedaż alkoholu na stacjach benzynowych, pomysł ten budzi kontrowersje, ale minister zdrowia podkreśla, że zdrowie publiczne powinno mieć najwyższy priorytet.

Ministerstwo Zdrowia zapowiada gruntowne zmiany w szpitalnictwie. Reforma ma na celu optymalizację struktury świadczeń zdrowotnych. Głównymi filarami reformy mają być deregulacja, transformacja i odwrócona piramida świadczeń. Oznacza to stopniowe przeniesienie części świadczeń medycznych ze szpitali do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) i podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). W efekcie ma to nie tylko odciążyć szpitale, ale także poprawić dostęp do szybszej diagnostyki i umożliwić leczenie pacjentów na wcześniejszym etapie.

Jednym z filarów reformy jest wprowadzenie terytorialnych map świadczeń, które mają pomóc w lepszym dostosowaniu infrastruktury medycznej do rzeczywistych potrzeb zdrowotnych mieszkańców danego regionu. W planach znajduje się także restrukturyzacja zadłużonych placówek – w miejsce dotychczasowego modelu finansowania pojawi się mechanizm umożliwiający zamianę długów szpitali na kredyty udzielone przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). Ma to poprawić stabilność finansową szpitali i ograniczyć ich dalsze zadłużanie.

Reforma ma również odpowiadać na zmiany demograficzne, w tym spadek liczby urodzeń i starzenie się społeczeństwa. W związku z tym planowane są modyfikacje w strukturze oddziałów szpitalnych, obejmujące m.in. przekształcanie nierentownych oddziałów oraz redukcję liczby porodówek w rejonach o niskiej liczbie urodzeń.

Realizacja reformy jest ściśle powiązana z finansowaniem z Krajowego Planu Odbudowy (KPO), w ramach którego na modernizację, cyfryzację i rozwój badań w ochronie zdrowia przeznaczono 17 mld zł. Środki te mają wesprzeć proces unowocześniania szpitali oraz wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań, które zwiększą efektywność systemu opieki zdrowotnej.

Minister finansów Andrzej Domański zapowiedział, że w 2025 roku nakłady na ochronę zdrowia wzrosną o 31 mld zł. Jednak po uwzględnieniu dodatkowych środków przeznaczonych na ten cel w 2024 roku realny wzrost budżetu wynosi jedynie 5 mld zł. Tymczasem Narodowy Fundusz Zdrowia alarmuje, że w pierwszym półroczu zabraknie 8 mld zł na podwyżki wynagrodzeń, a kolejne 4 mld zł będą potrzebne po wprowadzeniu wyższej płacy minimalnej w lipcu 2025 roku.