Bon senioralny będzie finansowany z funduszy KPO od 1 stycznia 2026 r.

Wprowadzenie ustawy o bonie senioralnym jest odpowiedzią na wyzwania związane z godzeniem obowiązków zawodowych i zapewnieniem wsparcia osobom w wieku 75 lat i starszym. Opieka nad seniorami często prowadzi do ograniczenia aktywności zawodowej, zwłaszcza kobiet, lub wymaga ponoszenia wysokich kosztów prywatnej opieki. Dodatkowo, niska podaż osób świadczących usługi opiekuńcze sprawia, że dostęp do tego typu usług jest ograniczony.

Prognozy demograficzne wskazują na dynamiczny wzrost liczby osób starszych w Polsce w najbliższych dekadach, co stwarza nowe wyzwania dla polityk publicznych w zakresie zabezpieczenia społecznego. Bon senioralny ma wypełnić lukę między pomocą społeczną a systemem ochrony zdrowia, zwłaszcza opieką długoterminową.

Bon senioralny będzie usługą społeczną o charakterze opiekuńczym, dostosowaną do potrzeb osób w wieku 75 lat i starszych, realizowaną na szczeblu lokalnym. Będzie miał na celu wsparcie osób aktywnych zawodowo w opiece nad seniorami, rozszerzenie wachlarza usług społecznych oraz zwiększenie dostępności tych usług.

Osobą uprawnioną do korzystania z bonu będzie senior, który ukończył 75 lat i ma zidentyfikowane potrzeby w zakresie podstawowych czynności dnia codziennego, których rodzina nie może zaspokoić. Osobą uprawnioną do pozyskania usług na rzecz seniora będzie zstępny, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny i który uzyskuje dochody z pracy.

Dochód zstępnego nie będzie mógł być niższy niż wynagrodzenie minimalne i nie będzie mógł przekraczać:

1. dwukrotności minimalnego wynagrodzenia dla gospodarstwa jednoosobowego,
2. trzykrotności minimalnego wynagrodzenia dla gospodarstwa wieloosobowego.

Wsparcie nie obejmie usług medycznych.

Wniosek o bon składany będzie przez zstępnego do gminy właściwej dla miejsca zamieszkania seniora i będzie mógł być złożony elektronicznie. Będzie wymagać zgody seniora i obejmie kwestionariusz oceniający poziom niezaspokojonych potrzeb seniora.

Miesięczna wartość bonu senioralnego wyniesie maksymalnie 2150,00 zł, co odpowiada 50% minimalnego wynagrodzenia w drugiej połowie 2024 roku. Wartość bonu odpowiada liczbie godzin przemnożonej przez stawkę za godzinę usług. Bon nie będzie podlegać wymianie na gotówkę.

Usługi świadczone w ramach bonu obejmą:

• podstawowe zaspokojenie codziennych potrzeb życiowych,
• pomoc w uzyskaniu dostępu do świadczeń zdrowotnych,
• podstawową opiekę higieniczno-pielęgnacyjną,
• zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Gmina będzie mogła realizować bon samodzielnie lub zlecić jego realizację różnym podmiotom, takim jak organizacje pozarządowe, podmioty ekonomii społecznej lub prywatne firmy. Takie podejście ma na celu rozwój lokalnych instytucji ekonomii społecznej.

Osoby świadczące usługi będą musiały być pełnoletnie, mieć co najmniej średnie wykształcenie, nie będą mogły być członkami rodziny seniora, będą musiały być zdolne psychofizycznie do świadczenia usług i ukończyć szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy. Przed rozpoczęciem świadczenia usług będą musiały odbyć co najmniej 30-godzinne szkolenie obejmujące organizację opieki nad seniorem, metodykę pracy opiekuńczej, podstawy psychologii i socjologii oraz praktyczne aspekty wykonywania czynności opiekuńczych.

Ministerstwo ds. Polityki Senioralnej planuje utworzenie regionalnych rad ds. polityki senioralnej oraz projekty przeciwdziałające wykluczeniu cyfrowemu seniorów, zwłaszcza na wsiach. Planowane są również projekty aktywizacyjne i rozwój srebrnej gospodarki, aby starzenie się społeczeństwa było postrzegane jako wartość, a nie obciążenie.

W maju rząd zatwierdził uchwałę przedstawioną przez minister funduszy i polityki regionalnej, dotyczącą zmiany Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Celem rewizji KPO jest wprowadzenie jedynie niezbędnych zmian, które umożliwią skuteczną realizację kluczowych reform i inwestycji, mających fundamentalne znaczenie dla dalszego rozwoju społeczno-gospodarczego Polski. W ramach KPO Polska otrzyma 253 mld zł, z czego 109 mld zł stanowią bezzwrotne środki, a 148,6 mld zł to pożyczki na preferencyjnych warunkach. Unijne fundusze mają na celu wspomóc polską gospodarkę, umożliwiając jej lepsze radzenie sobie z potencjalnymi kryzysami.

Jednym z elementów rewizji KPO jest wprowadzenie bonu senioralnego. Dokument przewiduje, że od 1 stycznia 2026 r. osoby powyżej 75. roku życia, które potrzebują pomocy w codziennych czynnościach, będą mogły skorzystać z bonu senioralnego finansowanego z KPO.

Projekt ustawy dotyczącej bonu senioralnego jest już gotowy. Minister ds. polityki senioralnej, Marzena Okła-Drewnowicz, wyjaśnia: „Bon senioralny to narzędzie, które pozwoli samorządom na organizację wsparcia w miejscu zamieszkania dla starszych osób potrzebujących pomocy, których bliscy są zawodowo aktywni”.

Projekt ustawy ma być przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2024 r.