Jaskra – jak zdiagnozować i leczyć tą chorobę?

Jaskra to ogólna nazwa na grupę chorób. Ich wspólną cechą jest postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego. W miarę postępowania choroby, nerw ten zanika, uniemożliwiając widzenie.

Nieleczona jaskra prowadzi więc do nieodwracalnej utraty wzroku. Jednak jej wczesne wykrycie i podjęcie leczenia daje dobre rokowania i jest jedynym sposobem na ustrzeżenie się całkowitej ślepoty.

Charakterystycznymi objawami jaskry są wyraźne ubytki w polu widzenia. Wynikają one ze zmian w obrębie tarczy nerwu wzrokowego. Dochodzi do tego szczególnie często, gdy ciśnienie wewnątrzgałkowe jest bardzo wysokie. Jednak i osoby z ciśnieniem w granicach normy nie są całkowicie chronione: choroba niekiedy atakuje również ich.

Jaskra zazwyczaj zaczyna się ujawniać w podeszłym wieku, jednak już u osób młodszych można zauważyć jej początki. Z tego względu koniecznie należy poddawać się badaniom profilaktycznym u okulisty, nawet jeśli uważamy, że nic nam nie dolega.

Według statystyk jaskra występuje u 0,5% czterdziestolatków, ale już po 70. roku życia odsetek chorych wzrasta do 10%.

Najważniejszym powodem rozwijania się jaskry jest uszkodzenie tzw. komórek światłoczułych siatkówki. To te komórki odpowiadają za odbieranie widocznego obrazu i przetwarzanie go na impulsy elektryczne, które następnie przekazywane są do mózgu. Działanie tych komórek zostaje zaburzone, gdy ciśnienie wewnątrz gałki jest wysokie. Przyczyną podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego jest wolny odpływ cieczy wodnistej w porównaniu do jej produkcji.

Wyróżnia się jaskrę z wąskim i szerokim kątem przesączania. W pierwszym typie system odprowadzający ciecz wodnistą jest co prawda drożny, jednak nie ma do niego dostępu, ze względu na stykanie się tęczówki i rogówki. W drugim typie dostęp do systemu odprowadzania działa prawidłowo, ale sam system jest zatkany, co w praktyce prowadzi również do braku możliwości odprowadzania cieczy i jej zalegania w gałce ocznej. W obu przypadkach ciśnienie wewnątrzgałkowe się podnosi.

Jaskra – objawy nie są wyraziste w początkowej fazie choroby i nie powodują dyskomfortu pacjenta. Zazwyczaj, kiedy pacjent widzi już znaczne ubytki w polu widzenia, jaskra jest na zaawansowanym poziomie.

Charakterystycznym stosunkowo wczesnym objawem jaskry są tzw. mroczki jaskrowe. To niewielkie łuki pojawiające się w polu widzenia. Trudno je zauważyć, gdy patrzymy obojgiem oczu. Dlatego najlepiej jest samodzielnie regularnie sprawdzać wzrok patrząc jednym okiem.

Za łukami zaczyna się pojawiać tzw. tunelowe widzenie. Czyli obraz, który obserwujemy, jest widoczny w centrum, ale jego peryferia stopniowo zanikają. W miarę postępowania choroby, ten tunel widoczności się zmniejsza.

Przy obserwowaniu jakichkolwiek problemów z widzeniem, należy bezzwłocznie skontaktować się z okulistą. Wskazane jest także regularne odwiedzanie specjalisty, co najmniej raz w roku.

Nawet jeśli spora część komórek nerwu wzrokowego została już uszkodzona, nadal można podjąć leczenie. Przed podjęciem decyzji na temat konkretnego typu terapii, lekarz musi przeprowadzić serię badań.

Wykonywane jest badanie dna oka, w trakcie którego dokonywana jest ocena tarczy nerwu wzrokowego. Badane jest także pole widzenia (tzw. badanie perymetryczne) oraz ciśnienie wewnątrzgałkowe. W badaniu gonioskopowym sprawdza się sposób odpływania cieczy wodnistej. Tomografia optyczna pozwala ustalić, jak prezentuje się przedni odcinek oka. Na koniec wykonuje się także badanie obrazowe dotyczące stanu nerwu wzrokowego.

Celem leczenia jaskry jest uzyskanie odpowiedniego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Można to osiągnąć poprzez stosowanie leków, a także interwencję chirurgiczną lub z użyciem lasera. W zależności od stopnia zaawansowania choroby, lekarz podejmuje decyzję, która metoda okaże się najskuteczniejsza i najbezpieczniejsza dla pacjenta.

Farmaceutyki są pierwszym etapem, który wdraża się zaraz po stwierdzeniu jaskry. Najczęściej mają formę kropli do oczu. Jeśli farmakoterapia nie jest dobrze tolerowana, podejmuje się decyzję o podjęciu leczenia z użyciem lasera. Jeśli mimo leczenia zachowawczego jaskra nadal postępuje i zmiany są bardzo duże, lekarze przeprowadzają interwencję chirurgiczną. Istnieje wiele technik, które chirurdzy mogą zastosować, włącznie ze wszczepianiem sztucznej soczewki. Należy jednak pamiętać, że każda operacja chirurgiczna jest związana z pewnym ryzykiem, dlatego decyzja o leczeniu inwazyjnym jest zawsze podejmowana dopiero wtedy, gdy pozostałe metody zawodzą.

Chorzy na jaskrę powinni szczególnie dbać o to, aby nie przemęczać organizmu, często odpoczywać i dawać odpocząć nerwowi wzrokowemu. Szczegółowe zalecenia pooperacyjne są przekazywane przez chirurga pacjentowi bezpośrednio po operacji.