Nowe standardy opieki okołoporodowej od 7 maja 2026 r. – obowiązki placówek medycznych i personelu

Już od 7 maja 2026 r. obowiązywać będą nowe standardy organizacyjne opieki okołoporodowej, których celem jest zagwarantowanie wysokiej jakości udzielanych świadczeń i bezpieczeństwa pacjentkom oraz noworodkom. Jednocześnie nowe standardy mają zapewnić właściwą i jednolitą organizację pracy w szpitalu, w sposób najbardziej efektywnie wykorzystujący cały potencjał kadry. Najbliższe miesiące warto więc wykorzystać na prawidłowe wdrożenie nowych przepisów.

Stosowanie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej stanowi obowiązek wszystkich podmiotów wykonujących działalność leczniczą w zakresie opieki nad noworodkiem i położnictwa. W praktyce standardy odnoszą się więc do oddziałów neonatologicznych, oddziałów ginekologiczno-położniczych oraz poradni ginekologiczno-położniczych. Co ważne, nowe przepisy oznaczają również nowe zasady dla kadry medycznej w zakresie opieki zdrowotnej. Prawidłowa implementacja wymaga ich uwzględnienia przez położne, lekarzy położników i ginekologów oraz lekarzy neonatologów.

Podmioty wykonujące działalność leczniczą udzielające świadczeń zdrowotnych w zakresie opieki okołoporodowej mają obowiązek ustalania wskaźników tej opieki oraz ich monitorowania – nie rzadziej niż raz w roku. Szczególny nacisk w opiece okołoporodowej kładzie się na ograniczanie interwencji medycznych wskazanych w standardzie. Ich katalog został rozszerzony o ciągłe monitorowanie KTG w porodzie fizjologicznym, o czym należy pamiętać. Sposób realizacji oraz dokumentowania tych działań określa natomiast regulamin organizacyjny podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Nowe standardy wymagają zatem aktualizacji regulaminu organizacyjnego, za co odpowiada kierownik jednostki, czyli osoba uprawniona do kierowania podmiotem, a w przypadku spółki kapitałowej – zarząd tej spółki kapitałowej.

Sprawdź też: Jak ułożyć ścieżkę pacjentki od ciąży do połogu wg nowych standardów opieki okołoporodowej

W celu zapewnienia jak najwyższej jakości świadczeń udzielanych kobiecie w okresie ciąży dotychczasowe standardy opieki okołoporodowej zostały zmienione w wielu obszarach. Priorytetem jest więc zapoznanie pracowników medycznych z nowymi wymaganiami. Wskazane jest przeprowadzenie szkoleń w tym obszarze – stacjonarnych, online lub e-learningowych — oraz aktualizacja wewnętrznych procedur albo wytycznych, jeżeli w danym podmiocie takie procedury lub wytyczne zostały wydane.

Prawidłowe wdrożenie przepisów może również wiązać się z opracowaniem i wprowadzeniem nowych procedur w placówce leczniczej, zwłaszcza w związku z rozszerzeniem edukacji przedporodowej oraz stworzeniem standardu opieki laktacyjnej. Podsumowaniem tych działań może być przygotowanie listy najistotniejszych zmian, łatwo dostępnej dla pracowników i pozwalającej uniknąć błędów proceduralnych, szczególnie na początku obowiązywania nowych standardów.

Sprawdź też na dokmed24.pl: Dokumentacja medyczna w opiece okołoporodowej – nowe standardy i obowiązki placówki

Wśród najistotniejszych zmian w zakresie świadczeń profilaktycznych, działań dotyczących promocji zdrowia, badań diagnostycznych i konsultacji medycznych wykonywanych u kobiet w ciąży, które musi uwzględnić personel medyczny, wymienia się:

• nowy termin wykonania badania stężenia glukozy we krwi po doustnym podaniu 75 g glukozy – badanie powinno być wykonane w okresie 24.–28. tygodnia ciąży;
• obowiązek informowania kobiet w okresie ciąży już od 10. tygodnia ciąży lub w chwili pierwszego zgłoszenia się kobiety w ciąży do lekarza albo położnej o szczepieniach zalecanych w okresie ciąży; również wtedy powinna rozpocząć się edukacja przedporodowa przyszłej matki;
• dodanie zalecenia badania ultrasonograficznego piersi u kobiet – najlepiej do końca 12. tygodnia ciąży – gdy istnieją zmiany kliniczne w piersi lub gdy obciążenie rodzinne wskazuje na wyższe ryzyko raka piersi;
• rozszerzenie katalogu czynników ryzyka identyfikowanych na podstawie wywiadu przeprowadzonego podczas ciąży oraz przed porodem o konieczność identyfikacji u kobiety w ciąży chorób przewlekłych;
• określenie najważniejszych kwestii, które będą musiały zostać uwzględnione w planie porodu – plan opieki przedporodowej i plan porodu osoba sprawująca opiekę dołącza do indywidualnej zewnętrznej i wewnętrznej dokumentacji medycznej kobiety w ciąży oraz do jej indywidualnej wewnętrznej dokumentacji medycznej po zgłoszeniu się do porodu;
• obowiązek dokonania przez osobę sprawującą opiekę zgłoszenia przez wszczęcie procedury „Niebieskie Karty” – w przypadku podejrzenia wystąpienia przemocy domowej; w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa powinna zostać powiadomiona Policja lub prokuratura, a w przypadku podejrzenia zagrożenia dobra dziecka należy złożyć wniosek o wgląd w sytuację dziecka do sądu rodzinno-opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka;
• umożliwienie rodzącej spożywania posiłku w trakcie porodu bez konieczności uzyskiwania zgody osoby sprawującej opiekę;
• wzmocnienie znaczenia dwugodzinnego, nieprzerwanego kontaktu matki z noworodkiem „skóra do skóry”, który nie powinien być przerywany w celu ważenia i mierzenia noworodka;
• stworzenie osobnej części – standardowej opieki laktacyjnej – w celu uporządkowania obowiązków personelu medycznego w zakresie organizacji i warunków dla prawidłowej laktacji oraz odżywiania noworodka.

Nowe standardy opieki okołoporodowej wymuszają również wprowadzenie zmian w funkcjonowaniu podmiotów leczniczych (pobierz dla Twojej placówki: Listy kontrolne wdrożenia nowych standardów opieki okołoporodowej dla POZ, AOS i szpitala) Przy organizacji pracy tych podmiotów należy pamiętać o następujących obowiązkach:

• wprowadzono możliwość odbycia konsultacji anestezjologicznej przez kobiety decydujące się na łagodzenie bólu porodowego z zastosowaniem analgezji regionalnej – należy więc wyznaczyć dyżur, czyli stały dzień tygodnia w określonych godzinach, podczas którego lekarz anestezjolog będzie udzielać konsultacji;
• podmioty lecznicze zapewniają kobiecie w ciąży możliwość zapoznania się z wybranym miejscem porodu i wcześniejszej konsultacji z anestezjologiem w celu przekazania informacji o wskazaniach i przeciwwskazaniach do zastosowania u niej analgezji regionalnej – w zależności od podmiotu leczniczego można wyznaczyć stałe terminy wizyt, podczas których kobiety będą mogły zapoznać się z miejscem porodu, albo każdą taką wizytę ustalać indywidualnie z przyszłą matką; ważne jest jednak wyznaczenie pracownika odpowiedzialnego za tę kwestię;
• wprowadzono zmiany organizacyjne w części dotyczącej łagodzenia bólu porodowego – do najważniejszych z nich należy obowiązek publikowania przez podmioty lecznicze informacji o dostępnych w podmiocie metodach łagodzenia bólu porodowego na stronie internetowej i regularna aktualizacja tych informacji, nie rzadziej niż raz w roku; wskazane informacje można umieścić na stronie internetowej jak najszybciej, bez oczekiwania na wejście w życie nowych standardów;
• doprecyzowano warunki, które muszą zostać spełnione, aby zagwarantować możliwość wykonania równolegle wielu analgezji rodzącym, oraz wprowadzono rozwiązania zwiększające udział położnych anestezjologicznych w opiece nad rodzącą w warunkach analgezji regionalnej – uwzględniając nowe standardy oraz kwalifikacje personelu medycznego, należy zweryfikować dotychczasowe zasady obsadzania dyżurów i ewentualnie je zmodyfikować;
• zmieniono definicję lekarza wykonującego analgezję regionalną w ten sposób, że od lekarza I stopnia wymagane jest co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu analgezji regionalnej – krótszy wymagany okres doświadczenia pozwala na wykonywanie świadczeń przez większą liczbę specjalistów, co może ułatwić zarządzanie personelem i zwiększyć dostępność świadczeń;
• wprowadzono bezwzględny zakaz umieszczania kobiet w sytuacjach szczególnych, tj. po poronieniu, urodzeniu dziecka martwego, niezdolnego do życia lub obarczonego wadami letalnymi, urodzeniu chorego dziecka albo dziecka z wadami wrodzonymi, w salach szpitalnych razem z kobietami w okresie ciąży bądź kobietami w połogu, których ciąża zakończyła się urodzeniem zdrowego dziecka – powstaje więc konieczność wydzielenia odrębnych sal oraz zmiany zasad lub procedur w zakresie umieszczania kobiet w salach szpitalnych;
• zapewnienie dostępności do świadczeń zdrowotnych kobietom ze szczególnymi potrzebami – podmioty wykonujące działalność leczniczą dotyczącą opieki okołoporodowej, przy planowaniu prac inwestycyjnych, w tym rozwiązań komunikacyjnych, lub działań organizacyjnych, mają obowiązek uwzględnić konieczność zapewnienia dostępności do świadczeń zdrowotnych kobietom ze szczególnymi potrzebami, a osoby wykonujące zawód medyczny powinny zostać odpowiednio przeszkolone z zakresu wsparcia kobiet z niepełnosprawnościami i dostępności usług położniczych, ginekologicznych oraz neonatologicznych. Sprawdź też: Pies asystujący przy porodzie i w połogu

Sześciomiesięczne vacatio legis umożliwia zapoznanie się z nowymi standardami oraz dokonanie niezbędnych zmian w organizacji pracy podmiotów wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie opieki okołoporodowej. W zależności od placówki ich wdrożenie może wymagać większego lub mniejszego nakładu pracy, nie warto jednak odsuwać w czasie działań w tej kwestii.


Więcej praktycznych wskazówek, interpretacji nowych obowiązków i gotowych rozwiązań dla placówek znajdziesz w książce „Nowe standardy opieki okołoporodowej 2026”, przygotowanej z myślą o bezpiecznym wdrożeniu zmian od 7 maja 2026 r.