Nowy standard opieki okołoporodowej 2025 – poznaj planowane zmiany

Projekt rozporządzenia ministra zdrowia zmieniającego standard organizacyjny opieki okołoporodowej z 23 października 2025 r., który trafił do konsultacji, dostosowuje przepisy do aktualnej wiedzy medycznej, rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz potrzeb systemu ochrony zdrowia. Zmiany są odpowiedzią na postulaty środowisk położniczych i eksperckich, a także na wyzwania demograficzne, w tym spadek liczby porodów, co bezpośrednio wpływa na funkcjonowanie oddziałów położniczych i neonatologicznych.

Standard 2025 akcentuje potrzebę ograniczenia zbędnych interwencji medycznych w przebiegu porodu fizjologicznego. W katalogu procedur rekomendowanych do minimalizowania znalazły się m.in. amniotomia, indukcja i stymulacja porodu, nacięcie krocza, cięcie cesarskie oraz ciągły monitoring KTG w porodach bez powikłań.

Celem jest zmniejszenie ryzyka powikłań, wzmocnienie bezpieczeństwa rodzących i promowanie praktyk zgodnych z aktualną wiedzą medyczną.

Nowelizacja rozszerza definicję lekarza oddziału neonatologicznego o lekarza w trakcie specjalizacji z pediatrii, co ma poprawić dostępność kadry w mniejszych ośrodkach. Wprowadzono też zmiany w kwalifikacjach lekarzy anestezjologów – skrócono wymagany okres doświadczenia w wykonywaniu analgezji regionalnej z pięciu do dwóch lat oraz umożliwiono jej prowadzenie przez lekarzy w trakcie specjalizacji po spełnieniu określonych warunków.

Zmiany ujednolicono z rozporządzeniem ministra zdrowia z 16 grudnia 2016 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii.

W części dotyczącej edukacji przedporodowej wprowadzono odniesienie do ojca dziecka jako uczestnika zajęć. Podkreślono jego znaczenie dla zdrowia psychicznego kobiety oraz budowania więzi z noworodkiem.

Zmodyfikowano również moment rozpoczęcia edukacji – kobieta w ciąży może ją rozpocząć już po potwierdzeniu ciąży, bez konieczności oczekiwania do 21. tygodnia. Zmiana ta ma wzmocnić rolę położnych POZ i usprawnić przepływ pacjentek między lekarzem położnikiem a położną podstawowej opieki zdrowotnej.

Rozszerzono katalog obowiązkowych badań i działań profilaktycznych, m.in. o:

• badanie w kierunku HBV do 10. tygodnia ciąży,
• informowanie o szczepieniach zalecanych w ciąży (grypa, krztusiec, RSV),
• oznaczenie stężenia ferrytyny we krwi do 10. tygodnia,
• badanie glukozy po doustnym podaniu 75 g glukozy w 24.–28. tygodniu,
• USG piersi u kobiet z obciążeniem rodzinnym lub klinicznymi zmianami w piersiach.

Zmiany mają umożliwić wczesne wykrywanie chorób zakaźnych i nowotworowych oraz lepsze przygotowanie kobiet do porodu.

Rozporządzenie nakłada na szpitale obowiązek zapewnienia każdej rodzącej dostępu do co najmniej jednej metody farmakologicznego łagodzenia bólu. Każdy podmiot leczniczy ma również obowiązek publikować na swojej stronie internetowej aktualne informacje o dostępnych metodach analgezji, co umożliwi kobietom świadomy wybór miejsca porodu.

Wprowadzono także zmiany organizacyjne ułatwiające realizację znieczuleń zewnątrzoponowych i dopuszczono możliwość prowadzenia analgezji przez położne anestezjologiczne po wykonaniu znieczulenia przez lekarza anestezjologa.

Wprowadzono osobny rozdział dotyczący standardowej opieki laktacyjnej, który określa obowiązek zapewnienia całodobowego wsparcia położnych w zakresie karmienia piersią. Zwrócono uwagę na konieczność szanowania decyzji matki dotyczącej sposobu żywienia dziecka oraz zakaz podawania preparatów mlekozastępczych bez jej zgody, z wyjątkiem sytuacji medycznych.

Rozszerzono też dostęp do mleka z banku mleka kobiecego dla wszystkich noworodków pozbawionych pokarmu biologicznej matki.

Nowy standard wprowadza obowiązek zapewnienia kobietom, które poroniły, urodziły dziecko martwe lub chore, odrębnych warunków hospitalizacji – poza salami z kobietami po porodach zdrowych dzieci. Dodatkowo podmioty lecznicze muszą informować o możliwości skorzystania z perinatalnej opieki paliatywnej.

Ostatnia część rozporządzenia nakłada na świadczeniodawców obowiązek zapewnienia dostępności świadczeń dla osób ze szczególnymi potrzebami – architektonicznej, cyfrowej i komunikacyjnej.

Zmiany mają charakter systemowy i obejmują organizację pracy, obowiązki dokumentacyjne oraz konieczność dostosowania infrastruktury i kadr. Szpitale oraz praktyki położnicze będą musiały:

• zaktualizować procedury medyczne i dokumentację wewnętrzną,
• zapewnić szkolenia dla położnych i lekarzy w zakresie nowych kompetencji,
• zaktualizować informacje o metodach łagodzenia bólu na stronach internetowych,
• opracować wewnętrzne procedury dla edukacji przedporodowej i opieki laktacyjnej.

Rozporządzenie wejdzie w życie po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia.