Nowe świadczenie położnych w szpitalach bez oddziałów ginekologicznych od 2026 roku

Z dniem 1 stycznia 2026 r. wejdzie w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie z 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego. Nowelizacja została opracowana na podstawie art. 31d ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Zmiana polega na dodaniu nowego świadczenia gwarantowanego – „Opieka nad kobietą w ciąży lub kobietą rodzącą realizowana przez położną” – które mogą realizować podmioty lecznicze dysponujące izbą przyjęć lub szpitalnym oddziałem ratunkowym, zlokalizowane ponad 25 kilometrów od najbliższego szpitala z oddziałem położniczo-ginekologicznym.

Nowe regulacje mają zapewnić dostępność opieki medycznej dla kobiet w ciąży i rodzących mieszkających w powiatach, w których zlikwidowano oddziały położniczo-ginekologiczne. Zjawisko to nasiliło się w ostatnich latach w związku ze spadkiem liczby porodów oraz problemami kadrowymi w szpitalach.

Wprowadzenie świadczenia ma umożliwić położnym przejęcie części zadań opiekuńczych i diagnostycznych – od oceny stanu klinicznego kobiety, przez wykrywanie czynników ryzyka, po zapewnienie ciągłości opieki w czasie porodu lub połogu oraz opiekę nad noworodkiem. W razie konieczności hospitalizacji pacjentka zostanie przetransportowana do najbliższego oddziału położniczo-ginekologicznego lub neonatologicznego.

Zgodnie z projektem, świadczenie mogą realizować podmioty, które spełnią określone wymogi formalne i organizacyjne.

Należą do nich:

• funkcjonowanie izby przyjęć lub SOR oraz poradni położniczo-ginekologicznej,
• zapewnienie całodobowego środka transportu,
• uzyskanie pozytywnej opinii konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego,
• odległość powyżej 25 km od najbliższego szpitala z oddziałem położniczo-ginekologicznym.

W miejscu udzielania świadczeń wymagane jest wyposażenie m.in. w aparat KTG, kardiomonitor, łóżko położnicze, fotel ginekologiczny oraz stanowisko do resuscytacji noworodka. Transport medyczny ma być realizowany przez zespół trzech osób: położną i dwóch ratowników medycznych, z czasem dojazdu nie dłuższym niż 15 minut.

Projekt rozporządzenia nie generuje dodatkowych kosztów dla budżetu państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. Finansowanie świadczenia zostanie pokryte w ramach planu finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia – w pozycji B2.3 „leczenie szpitalne”.

Nowe rozwiązanie nie wpływa na rynek pracy ani na sytuację mikro, małych i średnich przedsiębiorców. Ministerstwo Zdrowia przewiduje jednak pozytywny efekt dla dużych podmiotów leczniczych, które będą mogły rozszerzyć zakres realizowanych świadczeń finansowanych ze środków publicznych.

Projekt rozporządzenia został skierowany do 66 instytucji i organizacji reprezentujących pracodawców, samorządy zawodowe, organizacje pacjentów i konsultantów krajowych. Konsultacje potrwają 21 dni. Skrócony termin uzasadniono koniecznością pilnego wdrożenia rozwiązań, które zapewnią prawidłowy dostęp do świadczeń okołoporodowych.

Po zakończeniu konsultacji wyniki zostaną przedstawione w raporcie Oceny Skutków Regulacji. Resort zdrowia planuje wdrożenie zmian od początku 2026 r., co pozwoli NFZ na aktualizację umów ze świadczeniodawcami i rozszerzenie katalogu świadczeń szpitalnych.

Projektowane przepisy zwiększają rolę położnych jako samodzielnych profesjonalistów medycznych, odpowiedzialnych za ocenę stanu pacjentki, prowadzenie dokumentacji i zapewnienie bezpieczeństwa matki i dziecka w czasie porodu lub transportu.

W efekcie regulacja ma przyczynić się do wyrównania dostępu do świadczeń zdrowotnych oraz poprawy bezpieczeństwa kobiet w ciąży i noworodków, szczególnie w regionach pozbawionych oddziałów położniczo-ginekologicznych.