Zmiana rozporządzenia dotyczącego badań czynników szkodliwych w pracy

Projekt rozporządzenia ministra zdrowia zmieniający rozporządzenie z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy polega na uzupełnieniu odnośnika prawnego o dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2668 z 22 listopada 2023 r. Projekt właśnie trafił do konsultacji.
Dyrektywa ta modyfikuje wcześniejszą dyrektywę 2009/148/WE, określając nowe wymagania dotyczące ochrony pracowników przed ryzykiem narażenia na azbest. Zmiana w polskim rozporządzeniu ma charakter dostosowujący i wskazuje, że krajowe przepisy wdrażają postanowienia prawa unijnego.

Azbest pozostaje czynnikiem o najwyższym poziomie ryzyka zdrowotnego, szczególnie w sektorach związanych z renowacją budynków, górnictwem, gospodarowaniem odpadami oraz w działaniach straży pożarnej, gdzie ekspozycja na włókna azbestu może być realnym zagrożeniem. Jak wskazuje uzasadnienie projektu, konieczne było formalne powiązanie obowiązującego rozporządzenia z regulacjami europejskimi, które określają standardy ochrony przed tym czynnikiem rakotwórczym.

Wprowadzenie odniesienia do dyrektywy 2023/2668 ma zapewnić pełną spójność krajowych przepisów z aktualnymi wymaganiami UE w zakresie oceny ryzyka, monitorowania ekspozycji oraz organizacji badań środowiska pracy.

Zgodnie z projektem nowelizacja nie wprowadza dodatkowych obciążeń dla podmiotów gospodarczych, w tym przedsiębiorstw zatrudniających personel medyczny, jeśli nie prowadzą działalności, w której występuje narażenie na azbest. W przypadku jednostek, które mają w swoim środowisku pracy czynniki związane z azbestem, zmiana oznacza objęcie ich pracowników systemem ochrony wynikającym z dyrektywy unijnej.

Projektodawca podkreśla, że wpływ regulacji dotyczyć będzie przede wszystkim pracowników i byłych pracowników mających kontakt z azbestem. Brak jest natomiast dodatkowych wymogów w zakresie notyfikacji, obowiązków technicznych czy ochrony danych osobowych.

Nowelizacja ma zacząć obowiązywać 21 grudnia 2025 r., co jest terminem wynikającym bezpośrednio z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2023/2668. Jest to data graniczna dla państw członkowskich UE na wdrożenie przepisów niezbędnych do realizacji wymagań dyrektywy.

Jednocześnie projekt oceniono jako zgodny z prawem Unii Europejskiej i nie wymaga dodatkowych konsultacji z instytucjami europejskimi. Po przyjęciu rozporządzenie zostanie przekazane Komisji Europejskiej zgodnie z obowiązującą procedurą.

Choć nowelizacja ma ograniczony zakres merytoryczny, wpisuje się w szerszy trend dostosowywania polskich przepisów bhp do aktualnych wymogów UE, szczególnie w obszarze czynników rakotwórczych. Dla placówek medycznych oraz kierownictwa podmiotów leczniczych oznacza to konieczność czujności w zakresie oceny ryzyka zawodowego, zwłaszcza w jednostkach prowadzących działalność diagnostyczną lub techniczną w obiektach, w których może występować azbest.

Włączenie dyrektywy 2023/2668 do katalogu aktów, które wdraża rozporządzenie ministra zdrowia, potwierdza, że ochrona pracowników przed czynnikami rakotwórczymi pozostaje jednym z priorytetów polityki zdrowotnej na poziomie krajowym i europejskim.