Najważniejsze zmiany prawne w ochronie zdrowia – październik 2025 roku

1 października 2025 r. weszły w życie zmiany w warunkach zawarcia i realizacji umów w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), zgodnie z zarządzeniem Narodowego Funduszu Zdrowia. Nowe przepisy mają na celu wzmocnienie opieki koordynowanej, poprawę jakości świadczeń oraz lepsze dopasowanie usług medycznych do potrzeb pacjentów.

Wprowadzone zmiany obejmują m.in.:

• rozszerzenie zakresu opieki – placówki POZ mają obowiązek oferować bardziej kompleksowe świadczenia, w tym monitorowanie pacjentów z chorobami przewlekłymi, wsparcie w profilaktyce oraz prowadzenie programów edukacyjnych dla pacjentów;
• nowe wymogi sprawozdawcze – placówki zobowiązane są do bardziej szczegółowego raportowania danych dotyczących realizowanych świadczeń oraz efektywności opieki koordynowanej, co umożliwia lepszą kontrolę i ocenę jakości usług;
• zmiany w kryteriach rozliczeń – system finansowania POZ został dostosowany tak, aby premiować placówki skutecznie realizujące opiekę koordynowaną i osiągające lepsze wyniki w profilaktyce i leczeniu pacjentów.

Celem zmian jest zwiększenie efektywności systemu POZ, poprawa dostępności usług oraz wsparcie pacjentów w całościowym zarządzaniu swoim zdrowiem. Nowe przepisy mają również stanowić fundament pod dalsze reformy w systemie podstawowej opieki zdrowotnej, w tym wdrożenie innowacyjnych rozwiązań cyfrowych i telemedycznych.

1 października 2025 r. weszła w życie ostatnia w tym roku zmiana w zakresie dopłat pacjentów do leków refundowanych. Aktualizacja objęła wybrane preparaty, w tym leki stosowane w terapii chorób przewlekłych, neurologicznych, kardiologicznych oraz onkologicznych. Celem wprowadzonych zmian jest dostosowanie systemu dopłat do bieżącej sytuacji rynkowej, zapewnienie pacjentom ciągłego dostępu do niezbędnych leków oraz stabilizacja finansowa programu refundacyjnego.

Nowe regulacje obejmują:

• zmiany w wysokości dopłat pacjentów – niektóre preparaty stały się częściowo lub całkowicie dopłacane przez pacjentów w nowej wysokości, co pozwala na lepsze zarządzanie kosztami w systemie ochrony zdrowia;
• dostosowanie listy leków refundowanych – aktualizacja uwzględnia zmiany w dostępności preparatów na rynku, wprowadzenie nowych leków oraz wycofanie produktów, które przestały być dostępne lub których skuteczność została zakwestionowana;
• poprawa przejrzystości systemu dopłat – nowe przepisy ułatwiają pacjentom oraz placówkom medycznym śledzenie wysokości dopłat i zasad refundacji poszczególnych leków.

Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że system dopłat będzie na bieżąco monitorowany, a kolejne aktualizacje zostaną wprowadzone w przypadku zmian cen leków lub w reakcji na ograniczenia w dostępności preparatów. Celem jest zapewnienie równego dostępu do leczenia dla wszystkich pacjentów oraz minimalizacja ryzyka braków leków w aptekach.

4 października 2025 r. opublikowano statystyki, które wskazują, że kobiety w Polsce wykonują badania mammograficzne około dwa razy rzadziej niż średnia Unii Europejskiej. Informacja została połączona z kampanią świadomościową w zakresie profilaktyki raka piersi (m.in. „Pink October”), podkreślając potrzebę zwiększenia działań edukacyjnych i zwiększenia dostępu do badań przesiewowych.

6 października 2025 r. opublikowano projekt rozporządzenia MZ1810 – „Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne przez Państwową Inspekcję Sanitarną”. Tego samego dnia rozpoczęto konsultacje publiczne, które nadal trwają. Celem projektu jest ujednolicenie stawek i sposobu rozliczania opłat za badania laboratoryjne wykonywane przez stacje sanitarno-epidemiologiczne. Nowelizacja ma na celu zwiększenie przejrzystości zasad naliczania opłat, usprawnienie rozliczeń między jednostkami oraz zapewnienie jednolitych standardów w skali kraju. Zakończenie konsultacji planowane jest na listopad 2025 roku, po czym projekt zostanie skierowany do dalszych prac legislacyjnych.

7 października 2025 r. opublikowano projekt ustawy UD274 – „Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz niektórych innych ustaw”. Tego dnia rozpoczęto również konsultacje publiczne projektu. Proponowane przepisy wprowadzają aktualizację terminologii, zastępując określenie „osoba chora psychicznie” neutralnym zwrotem „osoba z zaburzeniami psychicznymi”. Projekt przewiduje także doprecyzowanie zasad stosowania przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi oraz wprowadzenie mechanizmów zwiększających ochronę ich praw i godności. Nowelizacja ma na celu dostosowanie polskich przepisów do współczesnych standardów etycznych i praw człowieka oraz zapewnienie większej spójności z międzynarodowymi regulacjami w zakresie opieki psychiatrycznej. Konsultacje publiczne są w toku, a zakończenie prac nad projektem planowane jest na listopad 2025 roku.

8 października 2025 r. poinformowano, że mimo upływu ponad dwóch lat od uchwalenia ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, jej kluczowe przepisy nadal nie zostały w pełni wdrożone. Jak podkreślono w analizach ekspertów i przedstawicieli środowiska medycznego, brak aktów wykonawczych oraz niejasne procedury oceny jakości powodują, że placówki ochrony zdrowia nie mogą skutecznie realizować obowiązków wynikających z ustawy. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało przygotowanie nowelizacji przepisów, której celem ma być uproszczenie procedur administracyjnych, zwiększenie przejrzystości systemu oceny jakości oraz przyspieszenie wdrażania mechanizmów certyfikacyjnych i akredytacyjnych. Zmiany mają objąć m.in. sposób gromadzenia danych o zdarzeniach niepożądanych, zasady monitorowania jakości świadczeń, a także tryb przekazywania informacji do centralnego rejestru. Nowelizacja ma również na celu wzmocnienie roli koordynatorów jakości w szpitalach oraz doprecyzowanie kompetencji jednostek odpowiedzialnych za nadzór nad bezpieczeństwem pacjenta. Resort zapowiada, że nowa wersja przepisów zostanie przedstawiona do konsultacji w IV kwartale 2025 r., tak aby zreformowany system jakości mógł zacząć działać od 2026 r.

9 października 2025 r. opublikowano projekt ustawy UD234 – „Projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw”. Projekt został skierowany do konsultacji publicznych 9 października 2025 r. Nowelizacja przewiduje wprowadzenie instytucji koronera, który będzie odpowiedzialny za stwierdzanie zgonu poza placówkami medycznymi lub miejscem zamieszkania pacjenta. Celem zmian jest uregulowanie zasad i procedur w tym zakresie, a także odciążenie personelu medycznego od obowiązków niezwiązanych bezpośrednio z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Wprowadzenie funkcji koronera ma przyczynić się do usprawnienia procesu stwierdzania zgonu, skrócenia czasu oczekiwania rodzin oraz zapewnienia większej dostępności służb w sytuacjach nagłych. Konsultacje publiczne są w toku, a zakończenie prac legislacyjnych nad projektem planowane jest na listopad 2025 roku.

12 października 2025 r.ogłoszono, że od 20 października 2025 r. rusza nabór wniosków o dofinansowanie w wysokości ponad 237 mln zł na projekty dotyczące centrów zdrowia psychicznego. Celem jest rozwój usług środowiskowej opieki psychiatrycznej oraz wsparcie systemu leczenia zaburzeń psychicznych poza hospitalizacją.

14 października 2025 r. opublikowano projekt rozporządzenia MZ1820– „Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych”. Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło 20 października 2025 r. konsultacje publiczne projektu, które obecnie są w toku. Proponowane zmiany obejmują modyfikacje w zakresie dokumentacji i procedur realizacji szczepień ochronnych. Celem nowelizacji jest uproszczenie procesów administracyjnych, dostosowanie zasad raportowania do aktualnych wymogów epidemiologicznych oraz zwiększenie przejrzystości danych dotyczących wykonania obowiązku szczepień. Projekt zakłada również usprawnienie współpracy między placówkami medycznymi a organami nadzoru sanitarnego, co ma poprawić koordynację działań w zakresie profilaktyki chorób zakaźnych. Zakończenie konsultacji publicznych planowane jest na początek listopada 2025 r., po czym projekt zostanie skierowany do dalszych prac legislacyjnych w Ministerstwie Zdrowia.

17 października 2025 r. prezydent podpisał ustawę z 12 września 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne. Nowelizacja wprowadza doprecyzowanie przepisów dotyczących kwalifikacji „osoby kompetentnej”oraz „osoby wykwalifikowanej” w zakresie produkcji i kontroli produktów leczniczych. Zmiany mają na celu ujednolicenie wymagań wobec personelu odpowiedzialnego za nadzór nad wytwarzaniem leków oraz zapewnienie zgodności krajowych regulacji z przepisami Unii Europejskiej. Nowe przepisy mają przyczynić się do zwiększenia jakości i bezpieczeństwa produktów leczniczych, a także do wzmocnienia nadzoru nad procesami produkcyjnymi w przemyśle farmaceutycznym.

22 października 2025 r. opublikowano rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie wykazu produktów leczniczych zagrożonych brakiem dostępności. Akt prawny stanowi aktualizację listy leków i wyrobów medycznych, których dostępność na rynku krajowym jest ograniczona lub zagrożona. Rozporządzenie ma na celu zapobieganie niekontrolowanemu wywozowi produktów leczniczych za granicę oraz zapewnienie ich ciągłej dostępności dla pacjentów w Polsce. Aktualizacja obejmuje m.in. preparaty stosowane w terapii chorób przewlekłych, neurologicznych i onkologicznych. Regularne publikowanie wykazu umożliwia monitorowanie sytuacji rynkowej i szybkie reagowanie na potencjalne braki w dostawach.

22 października 2025 r.Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że rozpoczęcie nowej edycji Narodowego Programu Zdrowia (NPZ)na lata 2026–2030 zostanie przesunięte o rok, a obecna edycja programu – obowiązująca w latach 2021–2025 – zostanie wydłużona do końca 2026 r. Decyzja wynika z potrzeby zapewnienia ciągłości działań zdrowotnych, a także z konieczności dokładniejszego przygotowania strategii i mechanizmów finansowania programów zdrowia publicznego. Resort zdrowia wskazał, że nowa edycja NPZ wymaga szerszych konsultacji międzyresortowych i uwzględnienia wniosków płynących z realizacji dotychczasowych celów, w tym w szczególności z obszaru profilaktyki chorób cywilizacyjnych, zdrowia psychicznego oraz promocji zdrowego stylu życia. W komunikacie podkreślono również, że planowane zmiany mają odzwierciedlać aktualne wyzwania zdrowotne i demograficzne, takie jak starzenie się populacji, zwiększająca się liczba chorób przewlekłych oraz potrzeba wzmocnienia działań prozdrowotnych w społecznościach lokalnych. Wydłużenie obecnej edycji programu ma zapewnić stabilne finansowanie istniejących projektów i płynne przejście do kolejnego etapu realizacji polityki zdrowia publicznego.

22 października 2025 r. Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że przygotowania do nowej edycji Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) na lata 2026–2030 zostały przesunięte, a obecna edycja programu – obejmująca lata 2021–2025 – zostanie wydłużona o kolejny rok. Decyzja ta ma umożliwić lepsze przygotowanie strategii zdrowotnej państwa, dostosowanie jej do aktualnych potrzeb populacyjnych oraz uwzględnienie doświadczeń z okresu pandemii COVID-19, kryzysu kadrowego w ochronie zdrowia i rosnących wyzwań demograficznych. Resort zdrowia zapowiedział, że w nowej edycji NPZ priorytetowo potraktowane zostaną działania w obszarze profilaktyki chorób cywilizacyjnych, promocji zdrowia psychicznego, starzenia się społeczeństwaoraz zdrowia dzieci i młodzieży. Przewidziane jest także zwiększenie udziału samorządów i organizacji pozarządowych w realizacji zadań zdrowia publicznego. Wydłużenie obecnej edycji ma zapewnić ciągłość finansowania działań profilaktycznych i utrzymanie stabilności projektów realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz instytucje zdrowia publicznego. Nowa edycja programu ma wejść w życie z początkiem 2027 r., po zakończeniu konsultacji międzyresortowych i publicznych zaplanowanych na 2026 rok.

23 października 2025 r. opublikowano projekt rozporządzenia MZ1822 – „Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie jednostek uprawnionych do wydawania świadectw właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i klimatu”. Projekt został skierowany do konsultacji publicznych tego samego dnia. Proponowane zmiany dotyczą przede wszystkim kwalifikacji personelu w jednostkach dokonujących oceny właściwości leczniczych oraz wymagań formalnych dla jednostek uzdrowiskowych ubiegających się o uprawnienia. Celem nowelizacji jest ujednolicenie standardów oceny zasobów naturalnych wykorzystywanych w lecznictwie uzdrowiskowym oraz zapewnienie wysokiej jakości i wiarygodności wydawanych świadectw. Konsultacje publiczne są w toku, a zakończenie prac nad projektem planowane jest na listopad 2025 r.

27 października 2025 r. media poinformowały o ustaleniu limitu zarobków lekarzy na poziomie 48.000 zł miesięcznie. Decyzja ta wywołała szeroką dyskusję w środowisku medycznym, szczególnie wśród pielęgniarek i położnych, które zwróciły uwagę na konieczność zachowania proporcji płacowych między poszczególnymi grupami zawodowymi w ochronie zdrowia. Resort zdrowia podkreśla, że limit ma na celu uporządkowanie systemu wynagrodzeń, ograniczenie nadmiernych różnic dochodowych oraz zapewnienie większej przejrzystości zasad rozliczeń w podmiotach leczniczych. Jednocześnie trwają prace nad nowelizacją ustawy o najniższym wynagrodzeniu niektórych pracowników podmiotów leczniczych, która ma wprowadzić zmiany w tabelach współczynników pracy,mechanizmie waloryzacji płac oraz w zasadach zawierania umów cywilnoprawnych. Nowe przepisy mają zagwarantować bardziej sprawiedliwy system wynagradzania, uzależniony od kwalifikacji, doświadczenia zawodowego i zakresu odpowiedzialności. Ministerstwo zapowiada, że zmiany będą wdrażane etapowo, z uwzględnieniem możliwości finansowych systemu oraz postulatów organizacji zawodowych. Planowane wejście w życie nowelizacji przewidziane jest na 2026 rok, a jej celem jest stabilizacja płac w sektorze publicznej ochrony zdrowia, poprawa motywacji pracowników i zatrzymanie kadr medycznych w kraju.