Centralna elektroniczna rejestracja pacjentów – uwagi prezesa UODO i zmiany w projekcie ustawy

Projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewiduje wprowadzenie centralnej elektronicznej rejestracji pacjentów. Nowy system teleinformatyczny będzie gromadził i przetwarzał szeroki zakres danych osobowych, w tym dane dotyczące zdrowia oraz informacje biometryczne. Z tego względu kluczowym elementem prac legislacyjnych stało się zapewnienie zgodności z RODO i wdrożenie odpowiednich zabezpieczeń organizacyjnych oraz technicznych.

Prezes UODO Mirosław Wróblewski wskazał, że projektowane przepisy muszą jasno określać cel i zakres przetwarzania danych, a także precyzować warunki korzystania z systemu przez świadczeniobiorców. Podkreślił również konieczność uregulowania procedur związanych z realizacją praw pacjentów, takich jak prawo do sprostowania, usunięcia czy dostępu do danych. W opinii organu nadzorczego doprecyzowanie tych kwestii ma fundamentalne znaczenie dla ochrony prywatności i bezpieczeństwa danych pacjentów w nowym systemie rejestracji.

Jednym z najbardziej dyskutowanych elementów centralnej elektronicznej rejestracji pacjentów jest zastosowanie asystenta głosowego. Rozwiązanie to, choć może usprawnić proces rejestracji i odciążyć personel, wiąże się z istotnymi ryzykami w obszarze ochrony danych osobowych. Asystent głosowy wymaga bowiem nagrywania rozmów pacjentów, co oznacza przetwarzanie danych biometrycznych.

Prezes UODO zwrócił uwagę, że nagrania te nie mogą być wykorzystywane do celów identyfikacji czy weryfikacji osób fizycznych. Ministerstwo Zdrowia, odpowiadając na te zastrzeżenia, doprecyzowało przepisy, wskazując jednoznacznie na ograniczony zakres wykorzystania danych. W opinii UODO, choć zmiany te stanowią krok we właściwym kierunku, konieczne pozostaje dalsze uszczegółowienie procedur – zwłaszcza w zakresie sposobu identyfikacji świadczeniobiorcy i zabezpieczenia gromadzonych nagrań.

Uwzględnienie wymogów RODO w tym obszarze oznacza nie tylko doprecyzowanie podstaw prawnych przetwarzania, ale także zapewnienie pacjentom możliwości korzystania z ich praw, w tym prawa do sprzeciwu, sprostowania danych oraz kontroli ludzkiej nad automatycznymi procesami decyzyjnymi.

Najważniejsze uwagi prezesa UODO dotyczące asystenta głosowego:

• zakaz wykorzystywania danych biometrycznych do identyfikacji pacjentów,
• konieczność określenia zasad identyfikacji świadczeniobiorcy,
• obowiązek zapewnienia odpowiednich zabezpieczeń nagrań,
• realizacja praw pacjenta zgodnie z RODO.

Proces legislacyjny nad projektem nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej pokazał, że część uwag prezesa UODO została uwzględniona przez Ministerstwo Zdrowia. Doprecyzowano m.in. przepisy regulujące stosowanie asystenta głosowego, wskazując cel i zakres przetwarzania danych oraz zakazując wykorzystywania danych biometrycznych w celu identyfikacji pacjentów. Była to odpowiedź na obawy związane z potencjalnym nadużyciem tego rodzaju informacji.

Jednocześnie prezes UODO podtrzymał część zastrzeżeń, które jego zdaniem nadal wymagają uwzględnienia. Dotyczą one przede wszystkim procedur zabezpieczenia danych osobowych, sposobu identyfikacji pacjentów w systemie oraz mechanizmów realizacji ich praw wynikających z RODO. Organ nadzorczy wskazał również na potrzebę zagwarantowania prawa do interwencji człowieka, szczególnie w sytuacjach, w których decyzje dotyczące pacjentów mogłyby zostać podjęte automatycznie.

Ministerstwo Zdrowia podkreśliło podczas posiedzenia Komisji Zdrowia, że wszystkie zgłoszone uwagi były analizowane i doprowadziły do szeregu zmian w projekcie. Niektóre postulaty UODO pozostają jednak nadal przedmiotem debaty parlamentarnej, co oznacza, że ostateczny kształt regulacji będzie zależał od dalszych prac legislacyjnych.