Nowelizacja ustawy o działalności leczniczej 2025 – cyfryzacja kart urodzenia i kart zgonu, koroner i nowe obowiązki dla szpitali

Do konsultacji trafił projekt ustawy z 8 października 2025 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw. Porządkuje on i rozszerza przepisy dotyczące funkcjonowania podmiotów leczniczych. Zmiany obejmują zarówno kwestie organizacyjne, jak i administracyjne – od obowiązków szpitali w zakresie dokumentacji medycznej po wprowadzenie nowych narzędzi cyfrowych.

Celem nowelizacji jest ujednolicenie procedur związanych z narodzinami, zgonami i martwymi urodzeniami oraz zapewnienie spójności między systemem ochrony zdrowia a rejestrem stanu cywilnego.

Nowe przepisy mają również usprawnić proces stwierdzania zgonów, w tym wprowadzić jednolite zasady działania koronera, który w wielu przypadkach przejmie obowiązki lekarza. Projekt przewiduje także doprecyzowanie zasad przechowywania zwłok i rozliczania kosztów między szpitalami a gminami, co ma ograniczyć spory kompetencyjne i finansowe.

Wprowadzenie zmian ma charakter systemowy – zakłada cyfryzację kluczowych dokumentów, integrację danych w systemie P1 oraz lepszy nadzór nad obiegiem informacji o zgonach i narodzinach. Dzięki temu szpitale zyskają narzędzie do szybszej wymiany danych z urzędami i ograniczą obowiązki papierowe, a administracja publiczna zyska pełniejszy i bardziej aktualny dostęp do danych statystycznych.

Jedną z najważniejszych zmian w projekcie ustawy o działalności leczniczej z 2025 roku jest pełna cyfryzacja dokumentacji dotyczącej urodzeń i zgonów. Każdy szpital prowadzący działalność w zakresie położnictwa i ginekologii będzie zobowiązany do wystawiania e-kart urodzenia oraz e-kart zgonu w systemie P1. 

Elektroniczne karty mają zastąpić dotychczasowe formularze papierowe i umożliwić natychmiastowe przekazywanie danych do urzędów stanu cywilnego oraz Głównego Urzędu Statystycznego.

Projekt wprowadza także e-kartę urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu, co pozwoli na jednoznaczne i spójne ewidencjonowanie wszystkich przypadków. Dane wprowadzane do systemu będą objęte ochroną zgodnie z przepisami o dokumentacji medycznej i RODO. Treść karty zapisanej w systemie P1 nie będzie mogła być modyfikowana, a wszelkie błędy będzie można skorygować wyłącznie przez wystawienie dokumentu anulującego lub korekty.

Cyfryzacja procesu ma ograniczyć liczbę błędów administracyjnych i przyspieszyć przekazywanie informacji między szpitalem, urzędem stanu cywilnego i GUS-em. Nowy model dokumentowania narodzin i zgonów ma również znaczenie statystyczne – pozwoli na bieżące monitorowanie danych demograficznych i epidemiologicznych, co ułatwi planowanie polityki zdrowotnej.

Projekt nowelizacji ustawy o działalności leczniczej z 2025 r. wprowadza długo oczekiwane rozwiązanie – instytucję koronera, czyli lekarza powoływanego przez wojewodę do stwierdzania zgonów w określonych sytuacjach. Koroner będzie działał na podstawie umowy z administracją publiczną, a jego zadaniem stanie się stwierdzanie zgonu, ustalanie przyczyn śmierci i sporządzanie dokumentacji pośmiertnej w przypadkach, gdy nie może tego zrobić lekarz prowadzący, lekarz POZ czy dyżurny.

Nowe przepisy określają precyzyjnie, kto może wezwać koronera. Będą to m.in. lekarze, dyspozytorzy medyczni, policja, Żandarmeria Wojskowa, straż miejska, prokurator czy kierownicy domów pomocy społecznej. Koroner będzie zobowiązany do przyjęcia zgłoszenia i wykonania czynności w czasie nie dłuższym niż cztery godziny od wezwania, a jego praca zostanie szczegółowo udokumentowana w protokole zgonu.

Wprowadzenie koronera ma usprawnić procedury, które dotychczas powodowały opóźnienia i wątpliwości kompetencyjne, zwłaszcza w przypadku zgonów poza szpitalem. Nowe przepisy mają również odciążyć lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej oraz zespoły ratownictwa medycznego, które dotychczas często były wzywane do potwierdzenia zgonu.

Rola koronera wpisuje się w szerszy proces profesjonalizacji i ujednolicenia postępowania pośmiertnego w systemie ochrony zdrowia. Uregulowanie jego obowiązków, uprawnień i czasu reakcji ma zwiększyć przejrzystość oraz bezpieczeństwo prawne zarówno pacjentów, jak i personelu medycznego.

Projekt nowelizacji ustawy o działalności leczniczej z 2025 r. precyzuje zasady dotyczące przechowywania zwłok pacjentów oraz rozliczania kosztów między szpitalami, gminami i innymi instytucjami. Zgodnie z nowymi przepisami podmiot leczniczy będzie mógł pobierać opłaty za przechowywanie zwłok przez okres dłuższy niż 72 godziny – zarówno od podmiotów uprawnionych do pochówku, jak i od organów prowadzących postępowania karne lub uczelni medycznych wykorzystujących materiał do celów naukowych.

Nowością jest również możliwość naliczania opłaty gminie za przechowywanie zwłok po upływie trzech dni od momentu powiadomienia jej o konieczności dokonania pochówku, jeśli żaden inny podmiot nie podejmie się tego obowiązku. Dzięki temu szpitale zyskają podstawę prawną do odzyskiwania kosztów związanych z długotrwałym przechowywaniem ciał.

Projekt doprecyzowuje także obowiązki organizacyjne – m.in. obowiązek przechowywania zwłok martwo urodzonych dzieci przez maksymalnie sześć miesięcy oraz zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania z poszanowaniem godności osoby zmarłej. Szpital będzie zobowiązany do powiadomienia gminy w przypadku, gdy uprawniony do pochówku zrzeknie się tego prawa lub upłynie przewidziany termin.

Nowe przepisy mają uporządkować dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne i zmniejszyć obciążenie finansowe podmiotów leczniczych. Jednocześnie wprowadzają większą odpowiedzialność jednostek samorządu terytorialnego za zapewnienie realizacji obowiązku pochówku w sytuacjach, gdy nie ma osób bliskich lub innych uprawnionych do podjęcia tego zadania.

Nowelizacja ustawy o działalności leczniczej wprowadza kompleksowe zmiany, które wpłyną na codzienne funkcjonowanie szpitali, zakładów opiekuńczo-leczniczych i innych podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Kluczowym wyzwaniem stanie się dostosowanie systemów informatycznych do wymogów cyfrowej dokumentacji – w tym integracji z systemem P1 i obsługi e-kart urodzenia oraz e-kart zgonu. Szpitale będą musiały zapewnić nie tylko odpowiednie oprogramowanie, lecz także bezpieczne podpisy elektroniczne i procedury autoryzacji dostępu.

Dyrektorzy placówek powinni również zweryfikować procedury wewnętrzne dotyczące stwierdzania zgonów, współpracy z koronerami i zasad powiadamiania gmin o konieczności pochówku. Nowe regulacje wymagają jasnego podziału kompetencji między personelem medycznym a administracją szpitala, a także aktualizacji regulaminów organizacyjnych i instrukcji postępowania.

Zmiany będą miały również wymiar finansowy – zwłaszcza dla szpitali prowadzących prosektoria. Nowe przepisy umożliwią im pobieranie opłat w sytuacjach dotąd nieuregulowanych, ale jednocześnie nałożą obowiązek rzetelnego ewidencjonowania i rozliczania tych kosztów. Placówki powinny więc przygotować wzory umów i dokumentów rozliczeniowych, a także zaplanować w budżecie środki na okres przejściowy związany z wdrożeniem nowego systemu.

Nowelizacja ustawy o działalności leczniczej to krok w stronę pełnej cyfryzacji procesów medycznych i administracyjnych, ale również test dla organizacyjnej dojrzałości podmiotów leczniczych. Placówki, które odpowiednio wcześnie rozpoczną przygotowania, zyskają przewagę – szybciej wdrożą nowe rozwiązania i unikną problemów z nadzorem lub kontrolą.