Prezydent podpisał ustawę o reformie szpitali

Podpisana ustawa to nowelizacja ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej. Prezydent uznał, że mimo wątpliwości dokument jest niezbędny, bo stanowi trzeci element wymagany do odblokowania środków z Krajowego Planu Odbudowy w wysokości blisko 8 mld zł.

Zbigniew Bogucki, szef Kancelarii Prezydenta, zapowiedział, że jeśli rząd nie przedstawi korekt, to Rada ds. Ochrony Zdrowia przy Prezydencie przygotuje własne propozycje zmian.

Nowe przepisy przewidują, że szpitale funkcjonujące w ramach tzw. sieci szpitali będą mogły, za zgodą prezesa NFZ, zmieniać profil działalności. Oznacza to, że zgodnie z ustawą o reformie szpitali będzie możliwe zastąpienie pełnej hospitalizacji leczeniem planowym, jednodniowym lub świadczeniami opieki długoterminowej.

Samorządy otrzymają z kolei prawo do tworzenia i prowadzenia publicznych zakładów opieki zdrowotnej w różnych formach, w tym w formie spółek kapitałowych. Będą mogły także łączyć szpitale.

Placówki medyczne z ujemnym wynikiem finansowym będą zobowiązane do opracowania programów naprawczych, które poprzedzi analiza efektywności działania szpitala i poszczególnych jego jednostek samorządu terytorialnego. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji ma weryfikować realizację tych programów i oceniać zarządzanie jednostkami samorządu terytorialnego.

Reforma jest elementem Krajowego Planu Odbudowy (KPO). Jej celem jest lepsze dopasowanie oferty szpitali do potrzeb pacjentów i sytuacji demograficznej – malejącej liczby urodzeń i rosnącej populacji seniorów. Ma to również zwiększyć efektywność wykorzystania personelu medycznego i infrastruktury w szpitalach powiatowych.

Nowelizacja wprowadza także nowe świadczenie gwarantowane w powiatowych centrach zdrowia oraz ułatwia dostęp do części specjalistów – do lekarza medycyny sportowej, psychologa i optometrysty pacjent będzie mógł zgłosić się bez skierowania. Optometrysta zyska też prawo do wystawiania skierowań do okulisty.

Prace nad ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej trwały kilkanaście miesięcy. Była to kluczowa propozycja Izabeli Leszczyny jako minister zdrowia, jednak ostateczną wersję ustawy o reformie szpitalnictwa przyjęto już po zmianach w kierownictwie resortu zdrowia.

Ostateczny kształt projektu został znacząco złagodzony w stosunku do pierwotnych założeń, co pozwoliło przeprowadzić go przez Sejm i Senat, oraz doprowadziło do podpisania przez prezydenta.

Nowelizacja ustawy z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej wprowadza wiele rozwiązań istotnych dla podmiotów leczniczych.

Programy naprawcze obowiązkowe przy stracie netto

Jeżeli samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej (SPZOZ) wykaże stratę netto przekraczającą 1% przychodów, kierownik placówki ma obowiązek w ciągu 7 miesięcy przygotować program naprawczy na maksymalnie 3 lata. Dokument ten musi zawierać szczegółowe analizy finansowe, jakościowe, kadrowe i operacyjne oraz wskazywać planowane działania dostosowawcze, optymalizacyjne i współpracę z innymi podmiotami.

Nowe obowiązki raportowe

Dyrektor SPZOZ zobowiązany jest corocznie publikować w Biuletynie Informacji Publicznej raport o sytuacji ekonomiczno-finansowej jednostki – w ciągu 45 dni od terminu sporządzenia sprawozdania finansowego. Dodatkowo wprowadzono obowiązek składania kwartalnych, rocznych i końcowych sprawozdań z realizacji programu naprawczego.

Kontrola i nadzór nad programami

Programy naprawcze trafiają nie tylko do podmiotu tworzącego, ale także do wojewody i dyrektora oddziału NFZ, którzy oceniają odpowiednio dostosowanie do map potrzeb zdrowotnych oraz realność prognoz finansowych. Minister zdrowia może zlecić Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji analizę programu i jego wdrożenia.

Rozszerzenie katalogu świadczeń i uprawnień do kierowania

Skierowania do specjalistów mogą wystawiać nie tylko lekarze POZ, ale także psycholog, optometrysta oraz lekarz medycyny sportowej. Ponadto wprowadzono możliwość, aby nocna i świąteczna opieka zdrowotna w placówkach dziecięcych była dostępna wyłącznie dla pacjentów do 18. roku życia.

Zmiany w kontraktach z NFZ

Prezes NFZ może – na wniosek świadczeniodawcy – wykreślić profil zabezpieczenia z umowy, jeśli przyczyni się to do racjonalizacji struktury świadczeń. Placówka może wówczas zawrzeć nową umowę obejmującą hospitalizację planową, leczenie jednego dnia, opiekę długoterminową czy poradnie przyszpitalne.

Zmiany dla spółek kapitałowych w ochronie zdrowia

Jeżeli spółka kapitałowa z większościowym udziałem Skarbu Państwa, samorządu lub uczelni medycznej wykaże stratę netto, jej zarząd musi przygotować program naprawczy na okres do 3 lat. Obowiązują tu podobne zasady, jak w przypadku SPZOZ.

Odpowiedzialność za zobowiązania po likwidacji SPZOZ

Nowelizacja doprecyzowuje, że zobowiązania i należności likwidowanego SPZOZ przejmuje Skarb Państwa, uczelnia medyczna, jednostka samorządu terytorialnego lub związek jednostek samorządu terytorialnego.

Nowe przepisy nakładają na kierowników i zarządy placówek obowiązek szybkiego reagowania na straty, przejrzystego raportowania oraz ścisłej współpracy z NFZ i organami tworzącymi. Dla praktyki zarządczej oznacza to konieczność stałego monitorowania kondycji finansowej i jakości świadczeń, a także gotowość do wprowadzania działań naprawczych.