Sejm uchwalił ustawę o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym – kluczowe zmiany dla podmiotów leczniczych

Nowe przepisy wprowadzają obowiązkowy rejestr psychologów, katalog świadczeń psychologicznych oraz funkcjonujący samorząd zawodowy z uprawnieniami dyscyplinarnymi.

Ustawa ma fundamentalne znaczenie dla szpitali, poradni zdrowia psychicznego, ośrodków terapeutycznych oraz wszystkich placówek zatrudniających psychologów. Wprowadza wymóg posiadania prawa wykonywania zawodu psychologa potwierdzonego wpisem do rejestru, określa zakres świadczeń psychologicznych oraz nakłada obowiązki dokumentacyjne i etyczne. Placówki muszą zweryfikować kwalifikacje zatrudnionych psychologów oraz dostosować procedury do nowych wymogów prawnych. 

Najważniejsze zmiany w praktyce

1) Obowiązkowy wpis do Rejestru Psychologów
Ustawa wprowadza krajowy Rejestr Psychologów prowadzony przez regionalne rady psychologów w systemie teleinformatycznym. Prawo wykonywania zawodu psychologa powstaje z dniem wpisu do rejestru. Osoby wykonujące obecnie zawód psychologa mają obowiązek dokonać wpisu w ciągu dwóch lat od wejścia w życie ustawy.

Wpisu dokonuje regionalna rada właściwa ze względu na miejsce zamieszkania psychologa. Opłata za wpis wynosi maksymalnie 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (obecnie około 800 zł) i jest pobierana jednorazowo.

2) Precyzyjne określenie świadczeń psychologicznych
Ustawa definiuje katalog świadczeń psychologicznych, który obejmuje diagnozy psychologiczne, interwencje psychologiczne, działania profilaktyczne oraz działalność dydaktyczną i naukową w zakresie psychologii.

Istotna zmiana: psychoterapia nie została włączona do katalogu świadczeń psychologicznych i pozostaje regulowana odrębnymi przepisami (m.in. ustawą o ochronie zdrowia psychicznego). Psycholog może prowadzić psychoterapię na zasadach określonych w odrębnych przepisach, po spełnieniu wymaganych tam warunków.

3) Utworzenie samorządu zawodowego psychologów
Przynależność do samorządu psychologów jest obowiązkowa. Samorząd będzie działał w strukturze Krajowej Izby Psychologów oraz regionalnych izb (co najmniej czterech), które posiadają osobowość prawną.

Do zadań samorządu należy sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu, ustanawianie i egzekwowanie przestrzegania Kodeksu etyki zawodowej psychologów, prowadzenie postępowań dyscyplinarnych, reprezentowanie interesów zawodowych oraz opiniowanie aktów prawnych dotyczących zawodu psychologa.

4) Odpowiedzialność dyscyplinarna psychologów
Ustawa przewiduje katalog kar dyscyplinarnych, które mogą być orzeczone przez sąd dyscyplinarny:

• upomnienie,
• nagana,
• kara pieniężna,
• zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w podmiotach udzielających świadczeń psychologicznych od roku do 5 lat,
• zawieszenie prawa wykonywania zawodu psychologa od 6 miesięcy do 3 lat,
• pozbawienie prawa wykonywania zawodu psychologa.

Osoby pokrzywdzone działaniami psychologa będą mogły wnieść do rzecznika dyscyplinarnego wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego.

5) Wymogi kwalifikacyjne dla psychologów
Prawo wykonywania zawodu psychologa przysługuje osobie, która ukończyła studia pierwszego stopnia na kierunku psychologia oraz studia drugiego stopnia na kierunku psychologia i uzyskała tytuł magistra lub ukończyła jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia.

Ustawa przewiduje ochronę praw nabytych – osoby, które do dnia wejścia w życie ustawy ukończyły lub rozpoczęły studia drugiego stopnia na kierunku psychologia (niezależnie od kierunku studiów pierwszego stopnia) i uzyskały tytuł magistra na kierunku psychologia, będą mogły wpisać się do rejestru.

6) Obowiązki wobec odbiorców świadczeń
Psycholog ma obowiązek:

• uzyskania zgody odbiorcy świadczeń (lub jego przedstawiciela ustawowego) po uprzednim poinformowaniu o prawach oraz celu i zakresie planowanych świadczeń,
• zachowania w tajemnicy informacji przekazanych przez odbiorcę świadczeń,
• prowadzenia dokumentacji psychologicznej zgodnie z wymogami ustawy,
• przestrzegania zasad etyki zawodowej określonych w Kodeksie etyki zawodowej psychologów.

Praktyczne wdrożenie tych rozwiązań wymaga znajomości procedur, które zebraliśmy w Kompendium dla placówek: rejestr, weryfikacja i ryzyka.

Ustawa – po przejściu przez Senat i podpisaniu przez Prezydenta – wejdzie w życie po 2 latach i 3 miesiącach od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Daje to czas na utworzenie struktur samorządowych oraz dostosowanie się do nowych wymogów.

Psychologowie wykonujący obecnie zawód mają obowiązek dokonać wpisu do Rejestru Psychologów w ciągu dwóch lat od wejścia w życie ustawy. Po upływie tego terminu wykonywanie zawodu psychologa bez wpisu do rejestru będzie stanowiło naruszenie przepisów.

W praktyce oznacza to konieczność:

• weryfikacji kwalifikacji wszystkich zatrudnionych psychologów – sprawdzenia, czy spełniają wymogi określone w ustawie i czy dokonali wpisu do Rejestru Psychologów w terminie,
• aktualizacji umów o pracę i umów cywilnoprawnych z psychologami – uwzględnienia wymogu posiadania prawa wykonywania zawodu oraz przynależności do samorządu,
• przeglądu oferty świadczeń psychologicznych – rozdzielenia świadczeń psychologicznych w rozumieniu ustawy od psychoterapii oraz weryfikacji, czy oferowane usługi są zgodne z zakresem kompetencji psychologów,
• wdrożenia procedur kontroli uprawnień – regularnego sprawdzania statusu psychologów w Rejestrze Psychologów (który będzie dostępny publicznie),
• dostosowania dokumentacji medycznej – zapewnienia zgodności prowadzenia dokumentacji psychologicznej z wymogami ustawy,
• uwzględnienia w rekrutacji nowych wymagań – przy zatrudnianiu psychologów weryfikacji posiadania wpisu do rejestru oraz przynależności do samorządu.

Placówki powinny także monitorować prace legislacyjne w Senacie oraz wydawanie aktów wykonawczych do ustawy, które doprecyzują szczegółowe wymogi dotyczące prowadzenia rejestru, składek członkowskich czy procedur postępowań dyscyplinarnych.

Odrębnym, ale bardzo ważnym skutkiem nowych przepisów jest ustawowe umocowanie dokumentacji psychologicznej; szerzej omawiamy to na dokmed24.pl: dokumentacja psychologiczna po reformie 2026.