Zmiany w zwolnieniach lekarskich 2025 – nowe zasady e-ZLA i praca u kilku pracodawców

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji przepisów dotyczących zwolnień lekarskich, który znacząco zmienia zasady korzystania z e-ZLA. Głównym celem regulacji jest dostosowanie prawa do realiów rynku pracy, gdzie coraz częściej jedna osoba wykonuje obowiązki w kilku miejscach. Zmiany w zwolnieniach lekarskich 2025 precyzują pojęcia „praca zarobkowa” oraz „aktywność niezgodna z celem zwolnienia”, eliminując dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne.

Zgodnie z projektem „pracą zarobkową” będzie każda czynność wykonywana w celach zarobkowych, niezależnie od formy zatrudnienia czy podstawy prawnej. Wyjątek stanowią sytuacje incydentalne wynikające z istotnych okoliczności – o ile nie są poleceniem pracodawcy. Nowa definicja ma na celu ograniczenie przypadków nadużywania e-ZLA i ułatwienie oceny, czy dane działanie jest zgodne z przepisami.

Równocześnie projekt doprecyzowuje, co oznacza „aktywność niezgodna z celem zwolnienia”. To każda czynność utrudniająca lub wydłużająca proces leczenia, z wyjątkiem zwykłych codziennych zajęć i działań podejmowanych z ważnych powodów życiowych. Dzięki temu lekarze, ZUS i pracodawcy zyskają spójne kryteria oceny zachowania osoby przebywającej na zwolnieniu lekarskim.

Nowelizacja ma uporządkować dotychczasowe praktyki i zmniejszyć liczbę sporów dotyczących prawa do zasiłku chorobowego. Dla pracodawców i pracowników oznacza to większą przejrzystość oraz jasne zasady postępowania w przypadku łączenia różnych form aktywności zawodowej.

Nowe przepisy wprowadzają zasadę, zgodnie z którą osoba zatrudniona w kilku miejscach może – w określonych sytuacjach – wykonywać pracę u jednego pracodawcy, mimo że przebywa na zwolnieniu lekarskim u innego. Zmiany w zwolnieniach lekarskich 2025 mają na celu dostosowanie systemu do realiów rynku pracy, w którym coraz więcej osób łączy kilka etatów, umów zlecenia lub prowadzi działalność gospodarczą.

Warunkiem dopuszczalności takiej aktywności jest zgodność charakteru pracy z celem zwolnienia. Oznacza to, że wykonywanie obowiązków zawodowych nie może utrudniać ani opóźniać procesu leczenia. Jeśli praca ma charakter lekki, niewymagający wysiłku fizycznego i nie koliduje z zaleceniami lekarskimi, może być uznana za dopuszczalną. Kluczowe znaczenie będzie mieć opinia lekarza wystawiającego zaświadczenie oraz ocena ZUS, który w razie wątpliwości może przeprowadzić kontrolę.

Dotychczas każde świadczenie pracy podczas zwolnienia lekarskiego, nawet w innej firmie, skutkowało utratą prawa do zasiłku chorobowego za cały okres e-ZLA. Po zmianach ten rygor zostanie łagodzony – nowe przepisy przewidują możliwość indywidualnej oceny sytuacji. W praktyce oznacza to, że pracownik, który wykonuje obowiązki u drugiego pracodawcy w sposób niepogarszający stanu zdrowia, nie straci świadczenia chorobowego.

Nowelizacja wprowadza większą elastyczność w interpretacji przepisów, ale też większą odpowiedzialność pracownika. To on będzie musiał wykazać, że wykonywana praca nie wpływa negatywnie na jego rekonwalescencję. Takie rozwiązanie ma przeciwdziałać nadużyciom, jednocześnie chroniąc prawa osób, które mimo choroby mogą wykonywać część obowiązków zawodowych bez ryzyka utraty świadczeń.

Zmiany w zwolnieniach lekarskich 2025 obejmują również doprecyzowanie zasad kontroli prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Celem nowych przepisów jest zwiększenie skuteczności nadzoru nad prawidłowością korzystania z e-ZLA przy jednoczesnym poszanowaniu prywatności i zdrowia osób ubezpieczonych.

ZUS zyska możliwość przeprowadzania kontroli także wobec osób, które zakończyły ubezpieczenie chorobowe, ale nadal pobierają świadczenie z tytułu zwolnienia. Oznacza to, że organ będzie mógł sprawdzić, czy sposób wykorzystywania e-ZLA pozostaje zgodny z jego celem nawet po ustaniu stosunku pracy. Jednocześnie ustawodawca nałożył na ZUS obowiązek, by kontrola odbywała się w sposób odpowiedni do celu i nie powodowała szkody dla zdrowia kontrolowanego.

Nowe regulacje wprowadzają także jednolite standardy postępowania orzeczniczego w przypadku wydawania decyzji o świadczeniach – takich jak renta, zasiłek chorobowy czy dodatek pielęgnacyjny. Dzięki temu system ma działać bardziej transparentnie, a procedury medyczne i administracyjne będą ujednolicone niezależnie od przyczyny wydania orzeczenia.

W praktyce kontrole ZUS mają stać się bardziej precyzyjne i oparte na analizie danych, a nie jedynie na losowych sprawdzeniach. W połączeniu z nową definicją „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia” ma to ograniczyć nadużycia, poprawić efektywność systemu zasiłków i zwiększyć zaufanie do procedur kontrolnych.

Zmiany w zwolnieniach lekarskich 2025 porządkują przepisy dotyczące pracy podczas e-ZLA i rozszerzają uprawnienia kontrolne ZUS. Dzięki nowym definicjom „pracy zarobkowej” i „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia” zarówno pracownicy, jak i pracodawcy zyskują większą pewność interpretacji przepisów. Nowelizacja wprowadza elastyczne rozwiązania dla osób pracujących w kilku miejscach, zachowując jednocześnie zasady ochrony zdrowia i prywatności ubezpieczonych.