Nowe standardy akredytacyjne dla szpitali – kluczowe zmiany

Minister zdrowia Izabela Leszczyna 6 września 2024 r. ogłosiła nowe standardy akredytacyjne dla działalności leczniczej w szpitalach oferujących całodobowe i stacjonarne świadczenia zdrowotne. Obwieszczenie to wynika z art. 22 ust. 5 ustawy z 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Dokument ma 230 stron. 

Nowe standardy, choć dobrowolne, mają na celu poprawę jakości świadczonych usług medycznych oraz zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów przez wprowadzenie bardziej szczegółowych wytycznych dotyczących opieki, zarządzania ryzykiem, dokumentacji oraz kontroli jakości w szpitalach.

Jednym z kluczowych obszarów objętych standardami jest ciągłość opieki, co ma wpływ na sumę ocen poszczególnych standardów akredytacyjnych. Ciągłość opieki to zapewnienie pacjentom płynnego i zintegrowanego procesu leczenia, bez przerw lub niespójności, gdy przechodzą między różnymi etapami i poziomami opieki zdrowotnej. Koncentruje się na spójnej komunikacji, wspólnym planowaniu oraz dostosowaniu opieki do potrzeb pacjenta. Dzięki temu poprawia się bezpieczeństwo pacjenta, jakość leczenia i ogólne zadowolenie z systemu opieki zdrowotnej.

Szpitale zgodnie z nowymi regulacjami są zobowiązane do wdrożenia rozwiązań związanych z zarządzaniem ruchem pacjentów oraz postępowaniem w sytuacjach szczególnych, takich jak przenoszenie pacjentów do innych ośrodków czy analiza przyczyn odmów hospitalizacji.

Zarządzanie ruchem pacjentów to proces organizacji i koordynacji przepływu pacjentów przez różne etapy i poziomy opieki zdrowotnej, by zapewnić im szybki i skuteczny dostęp do leczenia. Obejmuje planowanie przyjęć, monitorowanie obłożenia oddziałów, przydzielanie zasobów oraz przekazywanie pacjentów między oddziałami i placówkami. Celem jest optymalizacja dostępności usług, skrócenie czasu oczekiwania oraz poprawa jakości i bezpieczeństwa pacjenta, a także efektywne wykorzystanie zasobów medycznych.

Nowe standardy podkreślają także konieczność zapewnienia pacjentom pełnej informacji o ich prawach, co stanowi istotny element spełnienia wymogów stawianych podmiotom wykonującym działalność leczniczą. Szpitale, przystępując do procesu akredytacji, muszą wdrożyć procedury informowania pacjentów o stanie zdrowia, umożliwić odwiedziny i zapewnić możliwość konsultacji bliskich.

Oznacza to obowiązek informowania ich w sposób jasny, zrozumiały i wyczerpujący o przysługujących im uprawnieniach, takich jak prawo do świadomej zgody na leczenie, dostępu do dokumentacji medycznej, ochrony prywatności oraz skarg i odwołań. Dzięki temu pacjenci mogą świadomie uczestniczyć w podejmowaniu decyzji dotyczących swojego zdrowia, korzystać ze wsparcia zgodnego z ich potrzebami i lepiej chronić swoje interesy w systemie opieki zdrowotnej.

Istotne jest także wyznaczenie pełnomocnika ds. praw pacjenta oraz zapewnienie wsparcia dla osób z trudnościami komunikacyjnymi, ponieważ zapewnia pacjentom dostęp do osoby odpowiedzialnej za ochronę ich praw i rozwiązywanie problemów związanych z opieką medyczną. Taki pełnomocnik może informować pacjentów o ich uprawnieniach, pomagać w składaniu skarg oraz monitorować przestrzeganie standardów opieki. Dzięki temu pacjenci mogą liczyć na dodatkowe wsparcie, co zwiększa ich poczucie bezpieczeństwa, a także poprawia jakość i transparentność usług zdrowotnych w placówce oraz wspiera realizację wymogów w zakresie jakości i bezpieczeństwa opieki.

Nowe wytyczne Ministerstwa Zdrowia kładą nacisk na systematyczną i wieloaspektową ocenę zdrowia pacjentów, obejmującą badania fizyczne, a także ocenę stanu psychicznego i sytuacji społecznej. Proces ten pozwala na dokładne zrozumienie kondycji pacjenta, co ułatwia planowanie indywidualnego leczenia i reagowanie na potrzeby pacjentów.

Dokumentacja medyczna musi zawierać szczegółowe opisy przeprowadzonych badań, ocenę różnych aspektów zdrowia, a także wyraźnie zaznaczone wstępne i końcowe diagnozy. Dzięki temu lekarze mają pełny obraz historii medycznej pacjenta, co wspiera dokładność leczenia i łatwość monitorowania postępów.

Wytyczne dotyczące zarządzania jakością podkreślają znaczenie osobistej odpowiedzialności lekarza za pacjenta. Każdy lekarz jest odpowiedzialny za opiekę nad konkretnym pacjentem, co ma zwiększyć zaangażowanie w indywidualne przypadki, poprawić jakość opieki i odpowiedzialność personelu medycznego za rezultaty leczenia.

W obszarze farmakoterapii szpitale muszą zapewnić ścisły nadzór nad wszystkimi stosowanymi lekami, co obejmuje ich odpowiednie przechowywanie, zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych oraz kontrolę nad ich podawaniem zgodnie z zaleceniami terapeutycznymi. Proces ten obejmuje także nadzorowanie dawek i sposobów podania, aby zminimalizować ryzyko błędów medycznych.

W zakresie leczenia żywieniowego szpitale muszą przestrzegać ustalonych standardów higieny i bezpieczeństwa, zwłaszcza przy żywieniu pozajelitowym, które wymaga szczególnej uwagi ze względu na bezpośrednie wprowadzanie substancji odżywczych do organizmu.

Prewencja i kontrola zakażeń stanowią kluczowy element nowych wytycznych, mający na celu minimalizację ryzyka zakażeń wewnątrzszpitalnych. Szpitale są zobowiązane do utrzymywania rygorystycznych standardów higienicznych, takich jak dezynfekcja powierzchni, właściwa sterylizacja sprzętu oraz zapewnienie środków ochrony indywidualnej dla personelu i pacjentów. Regularne szkolenia dla personelu są obowiązkowe, by podnosić świadomość w zakresie kontroli zakażeń i prawidłowego stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych, co pomaga ograniczać rozwój oporności drobnoustrojów i chronić pacjentów przed infekcjami.

Proces zewnętrznej oceny jakości w podmiotach leczniczych składa się z trzech głównych etapów: przygotowania do przeglądu, przeglądu/wizytacji oraz decyzji akredytacyjnej. Każdy z tych etapów obejmuje szczegółowe kroki, które należy zrealizować.

1. Przygotowanie do przeglądu

Pierwszym krokiem w procesie certyfikacji jest dokładne zapoznanie się z programem akredytacji, który określa wymagania i standardy niezbędne do spełnienia przez podmiot leczniczy.

Następnie placówka przeprowadza samoocenę poziomu spełnienia standardów akredytacyjnych, co pozwala na identyfikację obszarów wymagających poprawy.

Kolejnym krokiem jest dostosowanie praktyk do wymogów standardów akredytacyjnych, co oznacza wdrażanie działań korygujących i optymalizujących procesy w placówce.

Po tych przygotowaniach podmiot składa wniosek o akredytację do dyrektora CMJ, formalnie zgłaszając chęć uzyskania certyfikatu.

Ostatnim krokiem w tym etapie jest ustalenie terminu przeglądu, co umożliwia zaplanowanie dalszych działań.

2. Przegląd/wizytacja

Na początku tego etapu następuje ustalenie liczebności i składu zespołu wizytującego, który będzie odpowiedzialny za ocenę zgodności działalności placówki z wymaganiami akredytacyjnymi. Każdy wizytator wchodzący w skład zespołu powinien mieć odpowiednie kwalifikacje oraz doświadczenie niezbędne do przeprowadzenia rzetelnej oceny.

Kolejnym krokiem jest opracowanie harmonogramu przeglądu oraz jego zatwierdzenie przez podmiot, co zapewnia sprawny i uporządkowany przebieg wizytacji.

Wizyta przebiega zgodnie z ustalonymi terminami i polega na przeprowadzeniu przeglądu zgodnie z harmonogramem, podczas którego oceniane są wszystkie kluczowe aspekty działalności podmiotu.

Po zakończeniu wizytacji sporządzany jest raport z przeglądu wraz z proponowaną oceną akredytacyjną. Dokument ten podlega dalszej analizie i stanowi podstawę do podjęcia decyzji akredytacyjnej. Raport musi zostać przekazany w ciągu 14 dni

3. Decyzja akredytacyjna

Na tym etapie podmiot leczniczy otrzymuje raport i ma możliwość jego akceptacji lub wniesienia zastrzeżeń.

Jeśli następuje akceptacja raportu przez podmiot, dokumentacja jest przekazywana do kolejnych etapów oceny.

W przypadku braku akceptacji raportu przez podmiot, uruchamiana jest procedura odwoławcza, w ramach której placówka może przedstawić swoje argumenty.

Następnie kompletna dokumentacja z przeglądu jest przedstawiana Radzie Akredytacyjnej, która analizuje wyniki i wydaje rekomendację dla ministra zdrowia.

Ostateczna decyzja ministra zdrowia może skutkować wydaniem certyfikatu akredytacyjnego w przypadku spełnienia wymagań lub odmową wydania certyfikatu, jeśli placówka nie spełnia określonych standardów.

Po ogłoszeniu nowych standardów akredytacyjnych czekamy teraz na zmiany dotyczące ich wdrażania, gdyż 1 stycznia 2024 r. Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia (CMJ) poinformowało o czasowym ograniczeniu możliwości składania wniosków o udzielenie akredytacji na podstawie art. 26 ustawy z 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Ograniczenie to wynikało z konieczności dostosowania procedury ubiegania się o akredytację do nowych przepisów oraz oczekiwania na wydanie odpowiednich aktów wykonawczych.

Akredytacja stanowi kluczowy element funkcjonowania wielu branż, zwłaszcza w sektorze ochrony zdrowia. W dzisiejszym dynamicznie zmieniającym się świecie placówki medyczne, laboratoria, instytucje edukacyjne oraz inne podmioty muszą sprostać coraz bardziej zaawansowanym wymaganiom w zakresie jakości, bezpieczeństwa i efektywności. Dlatego też wdrażanie nowych standardów akredytacyjnych jest niezbędne, aby zapewnić wysoki poziom usług oraz zaufanie pacjentów i klientów.

Standardy akredytacyjne to zestaw określonych kryteriów i wytycznych, które muszą spełnić organizacje, aby uzyskać oficjalne potwierdzenie wysokiej jakości oferowanych usług w ramach akredytacji w ochronie zdrowia. Akredytacja polega na ocenie zgodności z tymi standardami przez niezależny organ, który weryfikuje, czy dany podmiot działa zgodnie z przyjętymi normami w ramach ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta.

W praktyce standardy te obejmują różne aspekty funkcjonowania placówki – od zarządzania, przez procesy operacyjne, aż po sposób obsługi pacjentów, co jest kluczowe dla jakości w opiece zdrowotnej. Dzięki nim organizacje są w stanie zapewnić swoim klientom najwyższą jakość usług i bezpieczeństwo w obszarze jakości w opiece zdrowotnej. W przypadku placówek medycznych nowe standardy akredytacyjne mogą np. dotyczyć bezpieczeństwa pacjentów, skuteczności terapii, dostępu do opieki czy ochrony danych osobowych.